Ông T., 53 tuổi, một bệnh nhân tim mạch ở TP.Hà Nội, đã trải qua can thiệp đặt stent mạch vành do nhồi máu cơ tim hơn một năm và có kèm rung nhĩ. Ông được bác sĩ kê thuốc chống đông đường uống, loại thuốc có vai trò sống còn trong việc ngăn hình thành cục máu đông gây tắc mạch.
Sự kết hợp giữa khoa học, kinh nghiệm và trực giác của bác sĩ giúp cứu sống người bệnh, đó là điều AI không thể thay thế
ẢNH: Tư liệu
Tuy nhiên, gần đây ông bắt đầu thấy lo lắng vì sợ thuốc "làm loãng máu quá mức". Ông tìm đến một trợ lý ảo (chatbot) trí tuệ nhân tạo (AI) để hỏi. Chỉ sau vài câu trao đổi, chatbot gợi ý rằng trong một số trường hợp có thể dùng thuốc kháng tiểu cầu thay thế. Tin rằng đây là lời khuyên "khoa học", ông tự ý đổi thuốc. Không lâu sau, ông bị đột quỵ não do cục máu đông. Rất may, đó là thể nhẹ và ông hồi phục được sau điều trị. Nhưng trường hợp của ông là lời cảnh tỉnh: Trong tim mạch, một quyết định sai dù rất nhỏ cũng có thể đổi bằng cái giá rất đắt về sức khỏe, thậm chí cả tính mạng.
Câu chuyện của bệnh nhân T. không phải là cá biệt trong thời đại AI. Khi các chatbot trở nên phổ biến, nhiều người bắt đầu coi chúng như "bác sĩ trực tuyến", sẵn sàng hỏi về đau ngực, nhịp tim, thuốc huyết áp hay thuốc chống đông…
Hiệp hội Tim mạch Mỹ khẳng định phần lớn các công cụ AI hiện nay chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để sử dụng rộng rãi trong điều trị, đặc biệt khi nói đến những quyết định sống còn của từng cá nhân. AI có thể tính toán rất nhanh, nhưng nó không chịu trách nhiệm cho hậu quả của những quyết định ấy.
Về phía thầy thuốc, AI đang trở thành một trợ thủ ngày càng mạnh. Nhưng ngoài kiến thức và dữ liệu, nghề y còn có một yếu tố mà máy móc không thể có: Đó là sự "cảm nhận" hay "linh cảm nghề nghiệp".
Về phía thầy thuốc, AI đang trở thành một trợ thủ ngày càng mạnh. Nhưng ngoài kiến thức và dữ liệu, nghề y còn có một yếu tố mà máy móc không thể có: Đó là sự "cảm nhận" hay "linh cảm nghề nghiệp".
Sau hàng nghìn ca bệnh, bác sĩ có thể nhìn sắc mặt, nghe giọng nói, cảm nhận sự lo lắng hay mệt mỏi của bệnh nhân để nghi ngờ một biến cố đang đến, ngay cả khi các con số còn trong giới hạn bình thường. Chính sự kết hợp giữa khoa học, kinh nghiệm và trực giác đó đã cứu sống vô số người bệnh, và đó là thứ mà thuật toán không thể thay thế.
Nhìn về tương lai, trong 5 - 10 năm tới, AI sẽ âm thầm hiện diện trong hầu hết các bước của chăm sóc tim mạch, từ máy đo huyết áp ở nhà đến phòng siêu âm và hồ sơ bệnh án điện tử. Người bệnh sẽ được theo dõi tốt hơn, bác sĩ có nhiều thông tin hơn để đưa ra quyết định chính xác.
Nhưng trái tim con người không chỉ là những con số. Nó gắn với nỗi sợ, hy vọng và hoàn cảnh sống của từng cá nhân. AI có thể phân tích dữ liệu, nhưng chỉ con người mới có thể thấu hiểu và chịu trách nhiệm. Khi biết đặt công nghệ vào đúng vị trí đó, trí tuệ nhân tạo mới thực sự trở thành đồng minh của trái tim, chứ không phải là một ảo tưởng nguy hiểm.
5 nguyên tắc "an toàn cho tim mạch" khi dùng AI
1. Dùng để hiểu khái niệm, không dùng để tự chẩn đoán/đổi thuốc.
2. Khi hỏi chatbot AI, hãy cung cấp thông tin tối thiểu cần thiết (tuổi, giới, bệnh nền, thuốc, chỉ số huyết áp/đường máu…); tránh đưa dữ liệu định danh nhạy cảm (CMND/CCCD, số hồ sơ, địa chỉ cụ thể…).
3. Luôn yêu cầu AI nêu mức độ chắc chắn và khuyến nghị khi nào cần đi khám/cấp cứu.
4. Nếu AI gợi ý điều trị, hãy coi đó là "gợi ý để hỏi lại bác sĩ", không phải y lệnh.
5. Dấu hiệu báo động đỏ cần đi cấp cứu ngay, không chờ hỏi AI: đau ngực bóp nghẹt lan tay/hàm, khó thở tăng nhanh, ngất, yếu liệt/nói khó, hồi hộp kèm choáng, SpO₂ giảm, huyết áp quá cao kèm triệu chứng.
