Đột ngột méo miệng là bệnh gì?

ĐỘT NHIÊN KHÔNG CƯỜI, KHÔNG NHẮM ĐƯỢC MẮT

Theo Khoa Y học cổ truyền và phục hồi chức năng - Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư (Hà Nội), mới đây các bác sĩ tiếp nhận bệnh nhân (BN) 11 tuổi (ở Hà Nội) được gia đình đưa đến khám do cháu đột ngột méo miệng, cơ mặt cứng đơ, không cười được, mắt trái không nhắm kín. Các bác sĩ chẩn đoán cháu bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do nhiễm lạnh. Sau một tuần điều trị thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của cháu đã cải thiện rõ rệt. Theo lời kể của BN, trước hôm nhập viện, trong lúc đi học, cháu cởi áo khoác và chỉ mặc một chiếc áo mỏng suốt cả ngày trong thời tiết rét đậm.

ẢNH: THANH ĐẶNG

Cùng nhập viện mới đây, một BN 58 tuổi (ở Hà Nội) cho biết, sau vài ngày thời tiết trở lạnh, ông bị xuất hiện đau họng, sưng đau vùng tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa tại cơ sở y tế gần nhà. Sau 3 ngày điều trị không đỡ, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư, kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não của BN loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp tính, kèm liệt dây thanh âm. BN này tiền sử tăng huyết áp nhiều năm cùng một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch suy giảm. Sau 10 ngày điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề, kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng cơ mặt, tình trạng của ông đã được cải thiện.

Một BN khác 83 tuổi (ở Hà Nội) sau khi đi ăn sáng về xuất hiện tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi vào viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên bên phải.

DÂY THẦN KINH SỐ 7 CÓ CHỨC NĂNG GÌ ?

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Nguyên Long, phụ trách Khoa Y học cổ truyền và phục hồi chức năng - Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư, dây thần kinh số 7 chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác, tiết nước mắt và nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề. Khi vùng đầu mặt cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh, làm rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt.

Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt ở bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến 1 - 2 ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.

PHÂN BIỆT VỚI ĐỘT QUỴ

Bác sĩ Lê Nguyên Long lưu ý: Biểu hiện méo miệng do liệt dây thần kinh số 7 khá giống đột quỵ nên người bệnh dễ nhầm lẫn, dẫn tới nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách. Do đó, cần chú ý rằng, liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người, hay rối loạn ngôn ngữ như đột quỵ.

Thời điểm vàng trong điều trị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.

Để phòng bệnh liệt dây thần kinh số 7, bác sĩ Long khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu mặt cổ khi ra ngoài trời lạnh; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.

Người bệnh cũng cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, băng che khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc; kết hợp điều trị thuốc với các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp, cùng vật lý trị liệu và tập vận động cơ mặt. Không tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng tại nhà.