"Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đã có 59 quốc gia cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, và các quốc gia áp dụng biện pháp này có tỷ lệ hút thuốc ở người lớn thấp hơn khoảng 7% so với quốc gia không áp dụng", Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn cho biết tại hội thảo truyền thông chính sách về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, ngày 27/2 tại Hà Nội.
Ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cũng nhìn nhận việc cấm trưng bày sẽ giúp giảm sức hấp dẫn của sản phẩm, hạn chế hành vi mua ngoài dự định và giảm khả năng tiếp cận của trẻ em, thanh thiếu niên. Quy định này cũng phù hợp với cam kết quốc tế của Việt Nam tại Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá.
Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe và môi trường. Ảnh: Linh Đặng
Để thực thi quy định mới, cơ quan chức năng yêu cầu các điểm bán phải bảo quản thuốc lá trong tủ riêng, không cất chung với hàng hóa khác. Tủ chứa phải có cửa đóng kín hoặc mành che để che khuất hoàn toàn bao thuốc, người bán phải đóng tủ ngay sau khi lấy sản phẩm đưa cho khách.
Ông Khoa đánh giá biện pháp che khuất này giúp làm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm và hạn chế hành vi mua bốc đồng của người tiêu dùng. Kết quả giám sát thực tế tại các đô thị lớn chỉ ra mỗi trường học đang có trung bình 13 điểm bán thuốc lá bao quanh, tạo điều kiện quá dễ dàng cho học sinh mua sắm. Việc luật hiện hành cho phép bày bán công khai bao thuốc chẳng khác nào dung túng cho hành vi quảng cáo trực tiếp tại điểm bán, từ đó kích thích nhu cầu tiêu thụ.
Thực tế, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đi vào đời sống 13 năm nhưng Việt Nam vẫn đối mặt gánh nặng rất lớn với khoảng 15,8 triệu người hút thuốc. Số liệu thống kê cho thấy mỗi năm khói thuốc cướp đi sinh mạng của hơn 100.000 người. Riêng năm 2022, tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP quốc gia. Thứ trưởng Thuấn dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế khi 59 quốc gia đã áp dụng thành công lệnh cấm trưng bày, giúp tỷ lệ người trưởng thành hút thuốc ở các nước này thấp hơn 7% so với nhóm quốc gia không áp dụng.
Nhằm siết chặt hơn nữa môi trường sống lành mạnh, ông Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, đề nghị ban soạn thảo xóa bỏ hoàn toàn khu vực dành riêng cho người hút thuốc trong nhà cũng như trên các phương tiện giao thông. Các trường đại học cần thiết lập môi trường không khói thuốc tuyệt đối trong toàn bộ khuôn viên. Cơ quan chức năng cũng cần ứng dụng công nghệ số, xây dựng các ứng dụng điện thoại hoặc thiết lập đường dây nóng để người dân trực tiếp phản ánh nhanh các hành vi vi phạm.
