Dấu hiệu trẻ sơ sinh khó thở cần đi khám

Trẻ sơ sinh thở nhanh, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, tím môi hoặc có cơn ngưng thở cần được khám ngay do có thể mắc bệnh hô hấp.

BS.CKI Nguyễn Văn Toản, Phó trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết hệ hô hấp trẻ sơ sinh đang trong giai đoạn hoàn thiện. Đường thở nhỏ, lồng ngực mềm và cơ hô hấp còn yếu khiến trẻ dễ bị ảnh hưởng khi có vấn đề về hô hấp. Dưới đây là những dấu hiệu phụ huynh cần chú ý.

Thở nhanh liên tục

Thở nhanh là một trong những dấu hiệu sớm của khó thở ở trẻ sơ sinh. Cha mẹ có thể đếm nhịp thở khi trẻ nằm yên hoặc ngủ, quan sát bụng hay ngực bé nâng lên hạ xuống trong một phút. Không nên đếm ngay sau khi trẻ khóc, bú hoặc vừa được tắm vì nhịp thở có thể tăng tạm thời.

Nếu trẻ thở nhanh liên tục, đặc biệt từ 60 lần mỗi phút trở lên khi đang nghỉ, phụ huynh cần đưa bé đi khám. Dấu hiệu này có thể gặp khi trẻ bị viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp sau sinh, hít sặc sữa hoặc có dịch trong đường thở.

Rút lõm lồng ngực

Rút lõm lồng ngực là dấu hiệu trẻ đang gắng sức để thở. Cha mẹ có thể nhận thấy vùng dưới xương sườn, khoảng giữa xương sườn, hõm ức hoặc hõm trên xương đòn bị kéo lõm mỗi lần trẻ hít vào. Một số bé còn thở bụng mạnh, ngực lõm xuống rõ, đầu gật theo nhịp thở.

Ở trẻ sơ sinh, lồng ngực còn mềm. Khi phổi thông khí kém hoặc đường thở bị cản trở, trẻ phải dùng thêm cơ hô hấp để kéo không khí vào phổi. Nếu tình trạng này kéo dài, bé có thể nhanh mệt, bú yếu, giảm oxy máu.

Phập phồng cánh mũi

Cánh mũi phập phồng theo từng nhịp thở là dấu hiệu trẻ đang cố mở rộng đường thở để lấy thêm không khí. Dấu hiệu này thường xuất hiện cùng thở nhanh, thở rên hoặc co lõm ngực.

Ở trẻ sơ sinh, chỉ một ít dịch mũi, đờm, sữa trào ngược hoặc viêm đường hô hấp cũng có thể làm cho đường thở hẹp hơn. Nếu trẻ chỉ nghẹt mũi nhẹ nhưng vẫn bú tốt, ngủ yên, môi hồng, cha mẹ có thể vệ sinh mũi đúng cách và theo dõi con. Ngược lại, nếu phập phồng cánh mũi đi kèm thở mệt, bú ngắt quãng, tím môi hoặc khò khè nhiều, trẻ cần được khám ngay.

Thở rên

Thở rên là âm thanh ngắn, trầm, thường xuất hiện cuối thì thở ra, nghe như tiếng "ư ư". Đây là dấu hiệu quan trọng ở trẻ sơ sinh, không nên nhầm với tiếng vặn mình, gắt ngủ hoặc khóc nhẹ.

Khi thở rên, cơ thể trẻ đang cố giữ phế nang không bị xẹp quá nhanh để trao đổi khí tốt. Dấu hiệu này có thể gặp trong suy hô hấp sơ sinh, viêm phổi, bệnh màng trong ở trẻ sinh non hoặc các tình trạng khiến phổi giãn nở kém. Nếu trẻ thở rên liên tục, nhất là kèm thở nhanh, rút lõm ngực, môi tái hoặc bú kém, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Thở rít

Thở rít là âm thanh cao, chói, thường nghe rõ khi trẻ hít vào. Biểu hiện này gợi ý đường thở của trẻ đang bị hẹp hoặc có vật cản.

Ở trẻ sơ sinh, thở rít xảy ra khi vùng thanh quản, khí quản bị hẹp, mềm hoặc phù nề. Nếu tiếng thở bất thường xuất hiện rõ khi trẻ nằm, bú, khóc hoặc kéo dài nhiều giờ, cha mẹ nên cho trẻ khám để bác sĩ nghe phổi, kiểm tra đường thở và mức độ thiếu oxy nếu có.

Ngưng thở từng đợt

Trẻ sơ sinh đôi khi có nhịp thở không đều, nhưng ngưng thở kéo dài hoặc kèm tím tái luôn là dấu hiệu nguy hiểm. Nếu bé ngưng thở khoảng 20 giây hoặc ngưng thở ngắn hơn nhưng môi tím, người mềm, phản ứng kém, cha mẹ cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Cơn ngưng thở ở trẻ sơ sinh có thể liên quan đến hệ hô hấp chưa trưởng thành, đặc biệt ở trẻ sinh non. Ngoài ra, tắc nghẽn đường thở do đờm, sặc sữa, tư thế nằm không phù hợp hoặc bệnh phổi cũng có thể gây ra cơn ngưng thở ở trẻ.

Khi thấy trẻ ngưng thở, cha mẹ đặt bé nằm trên mặt phẳng an toàn, giữ đường thở thông thoáng. Người lớn kích thích trẻ thở trở lại bằng cách vỗ nhẹ vào lòng bàn chân, xoa nhẹ lưng. Không rung lắc, không bế xốc, không đổ nước hay vỗ mạnh. Nếu trẻ tím tái, không đáp ứng, cần gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bác sĩ Toản lưu ý khi trẻ sơ sinh có dấu hiệu khó thở, cha mẹ nên giữ bé ở nơi thoáng, nới lỏng quần áo, tránh ủ quá nóng, không để con nằm sấp khi không có nhân viên y tế hướng dẫn. Nếu mũi bé có dịch, có thể nhỏ nước muối sinh lý và vệ sinh nhẹ nhàng bằng dụng cụ phù hợp, không hút mũi quá sâu hoặc quá nhiều lần vì có thể làm niêm mạc phù nề hơn.

Không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm, thuốc long đờm, thuốc nhỏ mũi co mạch, kháng sinh hoặc xông tinh dầu cho trẻ sơ sinh. Bởi các biện pháp này có thể che lấp triệu chứng, gây tác dụng phụ hoặc khiến trẻ khó thở hơn.