Nhập viện trong tình trạng nôn dịch chua, đầy bụng và kiệt sức, người đàn ông ở Hoàng Mai, có tiền sử viêm loét dạ dày thừa nhận lịch sinh hoạt những ngày cuối năm đã đảo lộn hoàn toàn, sáng bỏ bữa, trưa qua loa, tối lại chìm trong những bàn tiệc rượu bia kéo dài. Chỉ sau vài ngày buông thả, anh phải nhập Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai.
Những ngày giáp và trong Tết Nguyên đán, khoa Tiêu hóa các bệnh viện lớn liên tục tiếp nhận bệnh nhân với tình trạng tương tự. TS.BS Phạm Bình Nguyên, Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, gọi đây là "dạ dày kêu cứu" - hiện tượng điển hình mỗi mùa lễ hội.
"Chỉ cần vài ngày ăn uống thiếu kiểm soát, niêm mạc dạ dày có thể bị tổn thương nặng, làm bùng phát các triệu chứng đau, đầy bụng, buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí xuất huyết tiêu hóa", TS Nguyên nói. Ăn uống thất thường, nhiều đạm và dầu mỡ kết hợp rượu bia tạo nên cú sốc lớn với hệ tiêu hóa, đặc biệt ở người có tiền sử bệnh lý.
Sai lầm phổ biến nhất là bỏ bữa hoặc ăn không đúng giờ, theo TS Nguyên. Khi dạ dày trống rỗng, axit tiết ra không được trung hòa sẽ tấn công niêm mạc, làm tăng nguy cơ viêm và loét. Nhiều người thường dồn phần lớn khẩu phần vào buổi tối, trong khi bữa sáng - bữa ăn quan trọng nhất để bảo vệ dạ dày - lại bị bỏ qua.
Mâm cỗ dịp Tết. Ảnh: Bùi Thuỷ
Các món ăn truyền thống cũng góp phần gây áp lực. Bánh chưng, giò chả, thịt mỡ, dưa hành nếu ăn nhiều dễ gây đầy bụng, ợ chua và khó tiêu. Người có bệnh lý tiêu hóa nên ăn lượng vừa phải, kết hợp nhiều rau xanh, ăn chậm và nhai kỹ để giảm gánh nặng cho dạ dày.
Rượu bia là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh nhân phải nhập viện dịp Tết. Cồn gây tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, làm nặng thêm tình trạng viêm loét và dễ dẫn đến xuất huyết tiêu hóa. TS Nguyên khuyến cáo, nếu khó tránh các buổi gặp mặt đầu năm, người bệnh nên giới hạn tối đa lượng rượu bia, không uống khi đói và uống kèm nước lọc. Liều lượng an toàn không quá một đơn vị cồn mỗi ngày - tương đương một lon bia hoặc một ly rượu vang.
Để giảm áp lực cho dạ dày, bác sĩ khuyên bổ sung các thực phẩm thân thiện với hệ tiêu hóa. Sữa chua và thực phẩm lên men tự nhiên giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Chuối chín ăn sau bữa giúp trung hòa axit. Gừng và mật ong pha nước ấm giúp giảm buồn nôn, đầy hơi sau bữa ăn nhiều dầu mỡ. Rau lá xanh, khoai lang, khoai tây cung cấp chất xơ hòa tan, giúp nhu động ruột hoạt động tốt hơn. Nước dừa tươi bù điện giải, đặc biệt hữu ích khi cơ thể mệt mỏi sau các bữa tiệc kéo dài.
Với bệnh nhân viêm đại tràng, nguy cơ rối loạn tiêu hóa còn cao hơn. Họ cần tuyệt đối ăn chín, uống sôi, tránh các món sống như gỏi cá, nem chua, tiết canh. Đồ ngọt và nước có gas nên hạn chế vì dễ gây lên men, chướng bụng và tiêu chảy. Bệnh nhân cũng cần mang theo đầy đủ thuốc điều trị và thuốc hỗ trợ tiêu hóa khi đi chơi hoặc về quê ăn Tết, không tự ý ngừng thuốc dù triệu chứng có thuyên giảm.
"Không cần kiêng khem tuyệt đối, nhưng phải biết điểm dừng", TS Nguyên nói. "Tết là thời gian sum vầy, không phải lúc để dạ dày phải gồng mình chịu đựng. Ăn uống điều độ, biết lắng nghe cơ thể chính là cách tốt nhất để tận hưởng trọn vẹn niềm vui ngày Tết".
