Can thiệp dị tật tim bẩm sinh cho người phụ nữ U60

Bà Thêm chụp CT tim chuyên sâu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy mắc bệnh hồi lưu tĩnh mạch phổi bán phần (PAPVR) kèm thông liên nhĩ thể xoang tĩnh mạch. BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết đây là dạng dị tật tim bẩm sinh ít gặp ở người trưởng thành.

Ở người bình thường, máu giàu oxy từ phổi trở về tim qua bốn tĩnh mạch phổi và đổ trực tiếp vào nhĩ trái. Tuy nhiên, trường hợp bà Thêm, tĩnh mạch phổi trên bên phải "đi lạc đường", không đổ về nhĩ trái như thông thường mà nối bất thường vào tĩnh mạch chủ trên. Hiện tượng này được gọi là hồi lưu tĩnh mạch phổi bán phần.

PAPVR vùng tĩnh mạch phổi trên phải thường đi kèm với một lỗ thông liên nhĩ thể xoang tĩnh mạch chủ trên. Bà Thêm còn có một lỗ thông nhỏ nằm ở vùng cao giữa nhĩ phải - nhĩ trái thuộc thể này. Hai bất thường bẩm sinh xuất hiện cùng nhau khiến máu giàu oxy từ phổi không về được tim trái, mà bị chảy ngược sang tim phải. Tình trạng này làm buồng tim bên phải làm việc quá sức, giãn to, tăng lưu lượng máu lên phổi và dẫn đến tăng áp động mạch phổi tiến triển. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể suy tim phải, phù chân, tím môi hoặc rối loạn nhịp nguy hiểm.

Bà Thêm từng được đặt máy tạo nhịp hai buồng do hội chứng suy nút xoang (một dạng rối loạn nhịp tim). Vì thế, dây điện cực máy tạo nhịp đi sát ngay vị trí đường thông bất thường, khiến hình ảnh trên siêu âm tim bị che khuất, dễ dẫn đến chẩn đoán nhầm hoặc bỏ sót dị tật tiềm ẩn, theo bác sĩ Phúc.

Kíp mổ tạo đường hầm trong tim để chuyển hướng dòng máu về đúng buồng nhĩ trái. ThS.BS Nguyễn Minh Trí Viên, Cố vấn phẫu thuật tim, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ca mổ này tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì dây điện cực máy tạo nhịp nằm ngay đường nối bất thường. Nếu không tính toán kỹ, khi bóc tách có thể làm đứt hoặc di lệch dây điện cực, khiến bệnh nhân mất nhịp, phải đặt lại máy tạo nhịp.

Trong hơn 5 giờ, bác sĩ tạm ngưng máy tạo nhịp, mở tim phải và tĩnh mạch chủ trên để tạo đường hầm chuyển hướng máu từ tĩnh mạch phổi về nhĩ trái. Đồng thời, êkíp giữ lại các đường lưu thông tự nhiên để phòng ngừa hẹp sau này.

Sau phẫu thuật, bà Thêm được kiểm tra, kích hoạt lại máy tạo nhịp an toàn, hết mệt, hết khó thở, xuất viện sau 7 ngày. Buồng tim phải co nhỏ lại, áp lực động mạch phổi trở về gần bình thường, các điện cực hoạt động ổn định.

Theo bác sĩ Phúc, nếu không chụp CT tim chi tiết, bác sĩ dễ bỏ sót dị tật, điều trị sai hướng. Hồi lưu tĩnh mạch phổi bán phần kèm thông liên nhĩ xoang tĩnh mạch có thể không biểu hiện triệu chứng suốt nhiều năm. Khi lớn tuổi, người bệnh dễ nhầm lẫn triệu chứng mệt, khó thở với bệnh phổi hay tăng huyết áp, khiến phát hiện bị chậm trễ. Ở những bệnh nhân đã đặt máy tạo nhịp, hình ảnh trong tim có thể bị che khuất hoặc sai lệch. Vì thế, người bệnh nên đi khám sớm khi có triệu chứng bất thường kéo dài.