Đây là một trong những nội dung nhằm thích ứng với già hóa dân số được quy định tại Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030 vừa được ban hành.
Theo đó, Bộ Y tế sẽ tổ chức hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ đối với người từ 40 tuổi trở lên cho nhóm cán bộ y tế - dân số các cấp. Các nội dung gồm lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động và việc làm phù hợp.
Dựa trên tài liệu mẫu do Bộ Y tế cung cấp, các địa phương phát triển tài liệu phù hợp với phong tục, tập quán và ngôn ngữ vùng miền.
Các địa phương tổ chức tư vấn, hướng dẫn, phổ biến kiến thức, kỹ năng về chuẩn bị cho tuổi già trong hoạt động của các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; đồng thời lồng ghép nội dung này vào các hoạt động văn hóa của địa phương.
Không chỉ nhóm từ 40 tuổi, chương trình còn đặt yêu cầu chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ. Bộ Y tế sẽ xây dựng tài liệu hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng và giáo dục thế hệ trẻ về lối sống lành mạnh, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, lao động và tích lũy để thích ứng với già hóa dân số; phổ cập kiến thức về chuẩn bị cho tuổi già, già hóa khỏe mạnh trong cộng đồng.
Việc Bộ Y tế chính thức đưa nội dung chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên vào chương trình được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.
Hiện Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (chiếm 14,1% dân số). Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên gần 18 triệu người. Năm 2024, chỉ số già hóa đạt 60,2%, tức cứ 100 trẻ em có khoảng 60 người cao tuổi. Theo dự báo của Cục Thống kê, đến năm 2034, số người cao tuổi sẽ vượt số trẻ em, đánh dấu Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già, sớm hơn 2 năm so với dự báo trước đó.
Trước đó, vấn đề chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ từng được các chuyên gia dân số đề cập, trong đó nhấn mạnh người dân cần chủ động hơn về sức khỏe, tài chính và việc làm thay vì chờ đến khi về hưu hay già rồi mới chuẩn bị.
"Chuẩn bị cho tuổi già" không phải là "chuẩn bị nghỉ hưu"
Nhiều độc giả bày tỏ nhiều băn khoăn khi Bộ Y tế trước đó đề xuất trang bị kiến thức chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40. Theo GS.TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số và phát triển (Đại học Kinh tế Quốc dân), băn khoăn này xuất phát từ việc nhiều người đồng nhất "chuẩn bị cho tuổi già" với "chuẩn bị nghỉ hưu".
"Chuẩn bị cho tuổi già không phải là chuẩn bị nghỉ hưu mà là chuẩn bị để khi già đi vẫn có thể sống khỏe mạnh, ít phụ thuộc hơn", ông nói với VietNamNet.
Theo GS Long, tuổi 40 là giai đoạn nhiều người bắt đầu ổn định hơn về công việc và có nguồn thu nhập tương đối đều đặn. Ở Việt Nam, nhóm tuổi 40 cũng là giai đoạn có mức tăng thu nhập bình quân đầu người cao nhất. Đây cũng là thời điểm sức khỏe vẫn đủ tốt để thay đổi lối sống, phòng ngừa bệnh tật, đồng thời đã tích lũy được các mối quan hệ và vị thế xã hội nhất định.
Nếu lấy mốc 60-65 tuổi là bước vào tuổi già thì người 40 tuổi hiện nay vẫn còn khoảng 20-25 năm để tiếp tục tích lũy về sức khỏe, tài chính và các nguồn lực xã hội.
Theo chuyên gia, việc lựa chọn mốc 40 tuổi không có nghĩa từ thời điểm này mới bắt đầu chuẩn bị cho tuổi già. Đây thời điểm phù hợp để mỗi người nhìn lại và chủ động tích lũy xây dựng kế hoạch dài hạn cho chặng đường phía trước.
