Huế được xem là xứ sở của mứt Tết khi có rất nhiều loại mứt ngon nổi tiếng làm từ gừng, hạt sen, quất... Tuy nhiên, trong mâm mứt tết tiếp khách của người dân Huế gần như không thể thiếu món mứt sắn.
Mứt sắn được làm từ củ khoai mì (sắn tàu) có giá thành rẻ, gắn liền với đời sống người nông dân và từng là thứ "cứu đói" của nhiều gia đình thời còn khó khăn. Chính vì thế, người dân ở Huế hay gọi mứt sắn là món "mứt nhà nghèo".
Bà Lê Thị Tư (88 tuổi, trú phường Thuỷ Xuân, TP Huế) là một trong số ít người ở Huế còn giữ bí quyết làm món mứt sắn ngon chuẩn vị khi có gần 60 năm kinh nghiệm làm món "mứt nhà nghèo". Theo bà, làm mứt sắn không quá khó nhưng trải qua nhiều giai đoạn và phải để ý nhưng chi tiết nhỏ mới giữ được hương vị nguyên bản.
"Để làm ra mứt sắn ngon, từng củ sắn tươi phải được chọn lọc kỹ lưỡng, gọt vỏ, ngâm nước để loại bỏ vỏ nhựa và luộc chín. Sắn được thái miếng vừa ăn và chiên ngập dầu, sau đó đem đi ngào với đường để tạo độ ngọt cho món mứt này...", bà Tư chia sẻ.
Theo bà Tư, Ở Huế, người làm mứt thường chọn “sắn ba trăng”. Đây là loại sắn có củ không quá to nhưng khi luộc chín củ sắn lại có độ dẻo và vị bùi vừa phải, rất hợp để làm mứt. Người làm phải canh liên tục bên bếp lửa để đảo sắn cho đều. Nếu đảo không đều thì sắn dễ bị cháy và đảo không khéo tay thì sắn dễ bị nát không làm mứt được. Khi những miếng sắn đã vàng đều, người làm mứt vớt ra để ráo dầu rồi mang đi ngào với đường theo một tỷ lệ nhất định. Đến lúc này, miếng mứt sắn hoàn hảo mới thực sự hoàn thành.
Bà Tư lý giải: "Trước đây, nhiều gia đình nghèo ở Huế đều có mứt sắn trong mâm cỗ ngày Tết. Cũng vì nó rẻ nên nhiều người Huế xưa mới gọi đây là món mứt nhà nghèo..."
Hiện nay do tuổi cao nên bà Lê Thị Tư truyền nghề làm món mứt sắn cho con gái út là cô Đỗ Thị Tưởng (65 tuổi). Đến nay cô Tưởng cũng có 25 năm kinh nghiệm làm món mứt đặc biệt này.
Theo cô Tưởng, dù món mứt này hiện được nhiều người tự làm và bày bán rộng rãi nhưng cái chất riêng từ bí quyết gia truyền là điều khó lòng sao chép. Một số người dân sành ăn vẫn thường xuyên tìm đến tận nhà để mua về ăn và làm quà tặng. Do đó, mỗi khi gần Tết Nguyên đán các sản phẩm mứt sắn do mẹ con cô Tưởng làm ra thường "cháy hàng".
“Vì tâm huyết của mẹ để lại, tôi hy vọng nét tinh túy của món mứt sắn sẽ được con cháu đời sau nâng niu và tiếp nối. Đối với tôi, giữ nghề chính là giữ lại một phần ký ức Tết xưa của xứ Huế trước dòng chảy của thời gian” cô Tưởng chia sẻ.
