7 yếu tố khiến loãng xương nặng hơn sau mãn kinh

Loãng xương là tình trạng giảm mật độ, chất lượng xương, khiến xương trở nên giòn, dễ gãy. Bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng.

Theo BS.CKI Nguyễn Văn Công, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ở độ tuổi trên 50, phụ nữ có nguy cơ loãng xương cao hơn nam giới do cấu tạo xương nhỏ, mỏng. Mãn kinh cũng là nguyên nhân khiến tình trạng loãng xương ở nữ giới cao hơn. Bên cạnh yếu tố tuổi tác, nội tiết, nhiều yếu tố khác góp phần làm tăng nguy cơ loãng xương ở phái đẹp.

Suy giảm hormone estrogen

Ở giai đoạn mãn kinh, nồng độ estrogen sụt giảm nhanh khiến quá trình hủy xương diễn ra mạnh hơn quá trình tạo xương.

Estrogen có tác dụng duy trì cân bằng giữa quá trình tạo xương của tế bào tạo cốt bào, quá trình hủy xương của tế bào hủy cốt bào. Khi nồng độ estrogen giảm mạnh sau mãn kinh, hoạt động hủy xương tăng lên trong khi quá trình tạo xương không theo kịp, dẫn đến giảm mật độ khoáng xương. Xương trở nên xốp, giòn, dễ gãy ngay cả khi có chấn thương nhẹ hoặc trong sinh hoạt thường ngày.

Bệnh lý mạn tính

Viêm ruột, viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống... khiến viêm kéo dài, làm gia tăng các cytokine tiền viêm, kích thích hoạt động của tế bào hủy cốt bào, thúc đẩy quá trình hủy xương. Người bệnh thường phải sử dụng glucocorticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài, làm giảm hoạt động của tế bào tạo xương, cản trở quá trình hấp thu canxi. Sự kết hợp giữa tình trạng viêm mạn tính, tác dụng phụ của thuốc, suy giảm estrogen sau mãn kinh khiến mật độ khoáng xương suy giảm nhanh hơn.

Tiền sử loãng xương trong gia đình

Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến mật độ khoáng xương tối đa đạt được, cấu trúc vi mô của xương, quá trình chuyển hóa xương trong cơ thể. Phụ nữ có cha mẹ, đặc biệt là mẹ, từng bị loãng xương hoặc gãy xương do loãng xương có nguy cơ giảm mật độ khoáng xương sớm hơn.

Thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia

Nicotine, chất độc trong khói thuốc ức chế hoạt động của tế bào tạo cốt bào, thúc đẩy quá trình hủy xương, giảm nồng độ estrogen trong cơ thể. Uống rượu bia kéo dài ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa vitamin D, làm giảm khả năng hấp thu canxi tại ruột, cản trở quá trình hình thành xương. Khi kết hợp với sự suy giảm estrogen sau mãn kinh, các yếu tố này làm giảm mật độ khoáng xương nhanh, tăng nguy cơ gãy.

Chế độ ăn thiếu canxi

Canxi là khoáng chất thiết yếu tham gia cấu tạo và duy trì độ bền chắc của hệ xương. Khi khẩu phần ăn không cung cấp đủ canxi trong thời gian dài, cơ thể buộc phải huy động canxi từ xương vào máu để duy trì hoạt động sinh lý cần thiết, dẫn đến giảm mật độ khoáng xương. Ở phụ nữ mãn kinh, sự suy giảm estrogen đồng thời làm giảm khả năng hấp thu canxi tại ruột, tăng quá trình hủy xương.

Chỉ số BMI thấp

Người có BMI thấp thường có khối lượng xương, cơ thấp hơn, dẫn đến mật độ khoáng xương giảm. Ở phụ nữ có lượng mỡ cơ thể thấp, nồng độ estrogen càng suy giảm rõ rệt sau mãn kinh.

Lối sống ít vận động

Bài tập chịu lực, kích thích quá trình tạo xương, duy trì mật độ khoáng xương. Khi cơ thể ít vận động, sự kích thích cơ học lên hệ xương giảm, làm suy giảm hoạt động của tế bào tạo cốt bào. Ở phụ nữ mãn kinh, tình trạng này kết hợp với sự suy giảm estrogen càng làm quá trình mất xương diễn ra nhanh.

Phụ nữ cần xây dựng lối sống lành mạnh, chủ động chăm sóc sức khỏe xương khớp từ sớm. Chế độ dinh dưỡng cân đối, đảm bảo cung cấp đầy đủ canxi, vitamin D, vi chất cần thiết cho quá trình tạo xương, đồng thời tăng cường vận động thể lực. Hạn chế hút thuốc lá, rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý và sử dụng thuốc khi cần (theo chỉ định của bác sĩ), khám sức khỏe định kỳ tại bệnh viện để tầm soát mật độ xương.