Khi trời đột ngột chuyển lạnh, các mạch máu ngoại vi thường co lại để giữ ấm khiến quá trình lưu thông máu khắp cơ thể bị chậm lại, gây ra cảm giác lạnh buốt. Hoạt động trao đổi chất trong cơ thể suy giảm làm tăng nguy cơ mắc cảm lạnh. ThS.BS Nguyễn Anh Tùng Duy, Chuyên khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết một số loại gia vị quen thuộc trong gian bếp hỗ trợ kích thích tuần hoàn máu, giúp cơ thể sinh nhiệt tự nhiên, hỗ trợ làm ấm từ bên trong, tăng cường sức đề kháng.
Gừng
Theo quan niệm Đông y, gừng hỗ trợ điều trị cảm cúm, cảm lạnh nhờ vị cay, tính ấm. Hợp chất gingerol, shoagol trong gia vị này giúp máu lưu thông tốt đến các chi, từ đó đẩy hàn khí ra khỏi cơ thể, giảm cảm giác lạnh buốt. Gừng có tính kháng viêm mạnh, hỗ trợ hệ tiêu hóa, hệ hô hấp. Trà gừng, nước gừng hay thêm vài lát gừng vào món ăn làm dậy mùi thơm, hỗ trợ cơ thể thải mồ hôi, giải cảm và giữ ấm phổi.
Hành
Hành tươi giàu allicin, tạo nên mùi hăng đặc trưng, góp phần hạ cholesterol xấu (LDL), hỗ trợ giãn mạch. Chất kháng sinh tự nhiên phytoncide có trong hành giúp tiêu diệt vi khuẩn lây nhiễm bởi đặc tính kháng khuẩn cao. Các chất này hỗ trợ cơ thể dễ sinh nhiệt, thúc đẩy tiết mồ hôi để tự giữ ấm, ngừa các bệnh hô hấp mùa lạnh.
Trong Đông y, hành có tính cay ôn hòa, có tác dụng sát khuẩn, chống nhiễm khuẩn, tốt cho hệ tiêu hóa. Dân gian từ xa xưa đã lưu truyền kinh nghiệm ăn cháo trắng và hành sẽ giảm cúm.
Tỏi
Tỏi có allicin, canxi, kali và một số hợp chất sulfuric dồi dào, giúp cơ thể giữ ấm, tăng cường hệ miễn dịch. Nên đập dập hoặc băm nhỏ tỏi khoảng 10-15 phút trước khi chế biến món ăn để các enzyme trong tỏi hoạt động và chuyển hóa thành allicin có lợi cho sức khỏe. Loại gia vị này cũng làm giảm nồng độ cholesterol trong máu để tránh nguy cơ mắc các bệnh tim mạch hay đột quỵ.
Ớt
Vị cay nóng của ớt đến từ hợp chất capsaicin, giúp tăng lưu lượng máu đến các chi, cơ thể ấm lên nhanh chóng, tay chân linh hoạt. Gia vị này giàu vitamin C, A và chất chống oxy hóa, giảm nghẹt mũi, khó thở, đau họng, kích thích hệ tiêu hóa. Người có sức khỏe yếu, bệnh nền mạn tính, nổi nhiều mụn viêm, có vết thương và phụ nữ đang mang thai cần hạn chế ăn cay nóng.
Thêm một số gia vị vào bữa ăn hàng ngày giúp cơ thể giữ ấm mỗi khi trời chuyển lạnh đột ngột. Ảnh: Bùi Thủy
Tiêu đen
Tiêu đen có tác dụng hạ khí tiêu đờm, chữa cảm hàn, đau bụng đột ngột, lạnh tay chân nhờ hợp chất piperine. Chất này tạo nên vị cay nồng, kích thích hệ thần kinh và hệ tiêu hóa khi đi vào cơ thể. Bạn rắc một chút bột tiêu lên cháo, súp nóng để giảm bệnh cúm, lạnh bụng, đầy hơi, khó tiêu, đau nhức xương khớp khi trời đột ngột chuyển lạnh. Những người bị đau dạ dày nên sử dụng tiêu với liều lượng vừa phải để tránh kích ứng niêm mạc.
Quế
Quế được lấy từ trong vỏ cây, có mùi thơm nồng ấm và vị ngọt nhẹ. Loại gia vị này có khả năng kiểm soát lượng đường trong máu, cải thiện tuần hoàn nhờ chứa khoáng chất kali, canxi, sắt, mangan, kẽm, magie, vitamin A, niacin, axit pantothenic pyridoxine. Thêm quế vào bữa ăn (phở, bún, cà phê, ca cao, trà nóng...) giúp cơ thể ấm lên, máu lưu thông dễ dàng.
Nghệ
Củ nghệ chứa nhiều curcumin - một hoạt chất chống oxy hóa có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn, điều hòa miễn dịch. Ngoài ra, gia vị này còn cung cấp thêm lượng nhỏ canxi, sắt, magie, phốt pho, kali. Các dưỡng chất này hỗ trợ curcumin làm giảm đau nhức xương khớp, viêm cơ, viêm xoang. Để cải thiện triệu chứng cảm lạnh, cảm cúm và giúp ngủ ngon, bạn nên thêm nghệ vào cá kho, thịt kho, sữa.
Dù các loại gia vị trên tốt cho việc giữ ấm, cải thiện sức khỏe trong mùa lạnh nhưng không nên lạm dụng. Bác sĩ Duy Tùng khuyến cáo mỗi người cần sử dụng liều lượng vừa phải, phù hợp với khẩu vị, thể trạng. Kết hợp gia vị vào chế độ ăn uống với thực phẩm khác như thịt, cá, hải sản, rau củ quả để có bữa ăn ấm áp, đầy đủ dưỡng chất.
| Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp |
