Nếu bánh chưng, bánh giầy là biểu tượng của sự vuông tròn, viên mãn trong dịp Tết Nguyên Đán, thì bánh ít lại là một thức bánh mang tính đại chúng hơn, xuất hiện xuyên suốt trong các dịp giỗ chạp, cưới hỏi và cả mâm cơm thường nhật. Một chiếc bánh nhỏ nhắn, vỏ nếp dẻo thơm bọc lấy nhân đậu xanh, dừa hay thịt mỡ, được gói ghém cẩn thận trong lớp lá chuối xanh.
Thế nhưng, sự phong phú về hương vị dường như lại đối lập hoàn toàn với cái tên mang ý nghĩa khiêm tốn, nhỏ nhoi: Bánh ít. Cái tên này không phải là một sự lựa chọn ngẫu nhiên, mà là sự đan xen của những giai thoại lịch sử và triết lý ứng xử tinh tế của người Việt.

