Phát biểu tại Diễn đàn Triển vọng thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề “Bứt phá trên nền tảng mới” do Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) và VietnamFinance tổ chức chiều 12/12,TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, việc tăng cung tín dụng quá mức cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về lạm phát.
"Nếu đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng lạm phát cao, thì con số tăng trưởng đó sẽ không còn nhiều ý nghĩa", ông thẳng thắn nói.
Tăng trưởng hai con số nhưng lạm phát cao
TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. (Ảnh: BTC).
Theo Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, hệ thống ngân hàng không thể mở rộng mãi, việc tăng cung tín dụng quá mức cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp hiện vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng. Tính đến ngày 30/11, thị trường chứng khoán mới đạt quy mô khoảng 81,9% GDP, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu đặt ra là 100% GDP.
Trong khi đó, thị trường trái phiếu, một công cụ nợ rất quan trọng, nếu huy động tốt sẽ có chi phí vốn rẻ hơn, hiện mới đạt khoảng 23,1% GDP, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 47% GDP cũng như so với nhiều quốc gia khác.
Quy mô vốn tín dụng ngân hàng/GDP của Việt Nam và một số quốc gia. (Nguồn: TS. Cấn Văn Lực và nhóm Nghiên cứu BIDV tổng hợp từ WB).
“Nếu đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng lạm phát cao, thì con số tăng trưởng đó sẽ không còn nhiều ý nghĩa. Thực tế, việc mở rộng tín dụng với tốc độ cao, như năm nay là khoảng 18%, không thể kéo dài liên tục. Vì vậy, nguồn vốn từ thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu và trái phiếu, có vai trò đặc biệt quan trọng, thậm chí mang tính sống còn”, ông Hiển nhấn mạnh.
Từ kinh nghiệm quốc tế, cụ thể là Nhật Bản, ông Hiển đã chỉ ra nhiều vấn đề cần thay đổi trong thị trường vốn của Việt Nam.
Thứ nhất, theo ông Hiển, thị trường phải có “hàng hóa”. Với các doanh nghiệp chưa đủ điều kiện niêm yết, trái phiếu là công cụ rất quan trọng, trong đó cần gắn với tài sản bảo đảm. Vấn đề đặt ra là cần sửa đổi các nghị định, quy định như thế nào. Trường hợp không có tài sản bảo đảm thì phải đi kèm xếp hạng tín nhiệm, có sự tham gia giám sát của các hiệp hội. Nếu không, doanh nghiệp sẽ rất khó huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu.
Thứ hai, đối với cổ phiếu, vấn đề sở hữu nước ngoài đã đến lúc cần thay đổi hay chưa, rất cần ý kiến của các chuyên gia. “Ngay cả với các ngân hàng lớn, như nhóm Big4, có cần duy trì tỷ lệ sở hữu nhà nước lớn như hiện nay hay không? Các quy định về sở hữu nước ngoài trong doanh nghiệp Việt Nam cần được điều chỉnh theo hướng nào?”, ông Hiển gợi mở vấn đề.
Thứ ba, về quy định IPO và niêm yết, câu hỏi đặt ra là có cần tiếp tục sửa đổi hay không. Theo ông Hiển, chúng ta đã có những thay đổi nhất định, nhưng trong bối cảnh hướng tới nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi, cần phải có nhiều thay đổi hơn nữa.
Bên cạnh đó, vấn đề tài sản số và công nghệ blockchain cũng được Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhắc đến. Cách tiếp cận tài sản số, công nghệ blockchain hiện nay là thận trọng, thí điểm theo từng sản phẩm, dịch vụ, ban hành theo khung và định hướng. Tuy nhiên, có những nội dung cần mạnh dạn thí điểm và nhân rộng.
"Nhìn lại câu chuyện fintech trong hệ thống ngân hàng: từ Nghị quyết 19 đến khi có nghị quyết mới phải mất gần 4 năm. Vậy với tài sản số, lộ trình sẽ ra sao? Mặc dù đã có Nghị quyết 05, nhưng làm thế nào để tiến nhanh hơn là vấn đề cần được bàn thảo”, ông nói.
Ngoài ra, cũng cần tìm ra cách thức duy trì vị thế và nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn ngoại. Điều này gắn liền với hạ tầng giao dịch, thanh toán bù trừ, nâng cao chất lượng hàng hóa, cũng như các cơ chế quản trị minh bạch, quản trị công ty, ESG. Các định chế trên thị trường cần có chính sách gì để vận hành thị trường một cách minh bạch và hiệu quả hơn.
Đối với nhà đầu tư, trước hết là các nhà đầu tư thuộc các quỹ có nguồn lực nhà nước, liệu cơ chế vận hành có cần cải tiến hay không? Việc phát triển các quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí tham gia thị trường – với quy mô vốn lớn và tính an toàn cao – là rất quan trọng, đòi hỏi phải thay đổi tư duy để tạo ra dòng tiền ổn định, chất lượng cho thị trường.
Bên cạnh đó, ông Nguyễn Đức Hiển cũng đặt vấn đề liên quan đến trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
“Về trung tâm tài chính quốc tế, chúng tôi rất mong được lắng nghe ý kiến về thể chế và cơ chế chính sách. Chủ trương là đúng và quyết tâm là rất cao, nhưng nếu không bàn kỹ về cơ chế vận hành cụ thể thì sẽ phát sinh rất nhiều vấn đề”, ông cho hay.
Cuối cùng, về cơ chế chính sách đối với nguồn hàng hóa tiềm năng từ cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước lớn, một nguồn hàng hóa có chất lượng cho thị trường, cần làm gì để các doanh nghiệp này tham gia thị trường một cách hiệu quả hơn.
Muốn "cất cánh", tốc độ tăng trưởng vốn cần đạt 13- 15%
TS. Cấn Văn Lực Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng. (Ảnh: BTC).
Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng cũng chỉ ra rằng, vấn đề của thị trường vốn Việt Nam là quá phụ thuộc vào vốn tín dụng.
Chuyên gia cho biết, Việt Nam muốn phát triển nhanh thì phải đầu tư mạnh mẽ hơn vào khoa học – công nghệ, đồng thời không thể thiếu vai trò của vốn. Nhiều nước từng tăng trưởng cao ghi nhận vốn đóng góp tới 40–50% trong khi con số này ở Việt Nam mới là 33% GDP.
"Việt Nam cần đẩy nhanh tốc độ tăng vốn, hướng tới mức tăng trưởng vốn 13- 15% như các nền kinh tế Đông Á thời kỳ cất cánh. Song thị trường vốn hiện vẫn còn rất nhỏ: Vốn cổ phiếu chỉ chiếm 10% GDP (năm cao nhất đạt 24%), ngân hàng vẫn cung ứng tới 40%", TS. Lực nói.
Trong khi đó, tiết kiệm của người dân khá cao đạt 37% (dù vẫn thấp hơn Trung Quốc 46%) nhưng môi trường đầu tư chưa thật sự thông thoáng khiến dòng tiền chưa chảy mạnh vào sản xuất, đổi mới, ông phân tích.
Vị chuyên gia này đề xuất cần hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường vốn cân bằng hơn và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng; sớm vận hành thị trường carbon, thúc đẩy thị trường tài sản số, tăng minh bạch thị trường; duy trì ổn định vĩ mô để dòng vốn chuyển từ đầu cơ sang sản xuất.
Song song với đó là cải thiện thủ tục hành chính và nâng cao năng lực quản lý tài chính theo chuẩn quốc tế; thành lập các quỹ mới như quỹ chuyển đổi xanh, quỹ đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm; xây dựng một chiến lược tổng thể về huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực.
