Theo TS Từ Ngữ, Tổng Thư ký Hội Dinh dưỡng Việt Nam, bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và không nên bị xem nhẹ. Sau một đêm dài không nạp năng lượng, cơ thể cần được “đánh thức” bằng bữa ăn đầy đủ để khởi động hoạt động trao đổi chất, duy trì thể lực và trí lực cho cả ngày.
Các nghiên cứu về dinh dưỡng cho thấy, nếu duy trì thói quen ăn sáng đều đặn và hợp lý, bữa ăn này có thể cung cấp đáng kể canxi, vitamin và khoáng chất thiết yếu như vitamin A, vitamin C, kẽm, sắt, đặc biệt quan trọng với trẻ em và thanh thiếu niên – nhóm đang trong giai đoạn phát triển mạnh cả về thể chất lẫn trí não.
Dưới góc độ sinh lý học, khung giờ từ 7h đến 9h sáng là thời điểm dạ dày hoạt động mạnh nhất. Việc ăn sáng sớm, tốt nhất trước 7h, giúp dạ dày có “đối tượng” để co bóp và tiêu hóa. Nếu bỏ bữa, dạ dày vẫn tiết axit nhưng không có thức ăn trung hòa, lâu dài làm tăng nguy cơ viêm loét, đau dạ dày. Đồng thời, cơ thể đã trải qua khoảng 12–15 giờ không được nạp năng lượng kể từ bữa tối hôm trước, nên rất dễ rơi vào trạng thái thiếu hụt dưỡng chất cho các hoạt động buổi sáng.
Việc chuẩn bị một bữa cơm sáng tương đối đầy đủ, tương tự bữa trưa và bữa tối, là cần thiết để bảo đảm năng lượng.
TS Từ Ngữ cho rằng, bữa sáng không nên chỉ ăn qua loa hay chống đói tạm thời. Việc chuẩn bị một bữa cơm sáng tương đối đầy đủ, tương tự bữa trưa và bữa tối, là cần thiết để bảo đảm năng lượng. Tuy nhiên, thực phẩm cần được nấu mới, tránh sử dụng lại đồ ăn thừa từ tối hôm trước do nguy cơ nhiễm khuẩn và giảm giá trị dinh dưỡng.
Khi cơ thể rơi vào trạng thái đói kéo dài, lượng đường trong máu giảm, não thiếu glucose – nguồn năng lượng chính để hoạt động. Lúc này, con người dễ mệt mỏi, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ ngắn hạn, thường được mô tả như trạng thái “quên tạm thời”. Khi được bổ sung kịp thời glucose thông qua bữa ăn, hoạt động não bộ mới dần trở lại bình thường.
Dù vậy, chuyên gia dinh dưỡng cũng lưu ý không nên lạm dụng đường hoặc các thực phẩm giàu glucose tinh luyện trong bữa sáng. Việc sử dụng quá mức có thể làm tăng nguy cơ glycation – quá trình đường gắn vào protein và lipid trong cơ thể, tạo ra các sản phẩm gây hại, thúc đẩy stress oxy hóa và ảnh hưởng xấu đến nhiều mô, cơ quan.
Về thời điểm ăn sáng, không có một khung giờ cứng nhắc áp dụng cho tất cả mọi người, bởi còn phụ thuộc vào đặc thù công việc và nhịp sinh hoạt. Tuy nhiên, TS Từ Ngữ nhấn mạnh không nên ăn sáng quá muộn, đặc biệt sau 10h, vì thời điểm này đã quá gần bữa trưa, dễ gây rối loạn tiêu hóa và mất cân đối năng lượng trong ngày.
Trong dân gian từ lâu đã lưu truyền câu nói “sáng ăn như vua, trưa ăn như chúa, tối ăn như bần cố nông”. Theo các chuyên gia, quan niệm này phản ánh khá sát với sinh lý con người. Sau một đêm dài không ăn uống và trước một ngày lao động, học tập căng thẳng, bữa sáng là lúc cơ thể cần được cung cấp năng lượng nhiều nhất.
Thực tế, ăn sáng thế nào, ăn bao nhiêu và lựa chọn thực phẩm gì còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, thói quen và nhu cầu của mỗi người. Để có bữa sáng lành mạnh, bên cạnh việc tham khảo khuyến nghị từ các cơ quan chuyên môn và chuyên gia dinh dưỡng, mỗi người cũng cần lắng nghe tín hiệu của cơ thể mình, từ đó điều chỉnh cho phù hợp, thay vì bỏ qua bữa ăn quan trọng nhất trong ngày.
