Thư viện Hàng Châu nằm ở tỉnh Chiết Giang, miền Đông Trung Quốc, từ lâu được nhiều người gọi là "thư viện ấm áp nhất Trung Quốc" bởi nơi đây luôn mở cửa chào đón cả người vô gia cư, người ăn xin và những người mưu sinh bằng nghề nhặt rác. Thậm chí, thư viện còn đặt tượng của một người nhặt rác từng là độc giả quen thuộc để tưởng nhớ ông.
Đây cũng là thư viện đầu tiên ở Trung Quốc cho phép mọi người vào đọc sách mà không cần làm thẻ thư viện, tạo điều kiện để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận tri thức miễn phí.
Ông lão nhặt rác được tạc tượng ở thư viện Hàng Châu - Ảnh: SCMP
Khi chính sách này được áp dụng vào năm 2008, từng có độc giả bày tỏ với giám đốc thư viện rằng họ không hài lòng khi người ăn xin và người nhặt rác cũng được vào đọc sách. Đáp lại, Giám đốc Chu Shuqing nói: "Tôi không có quyền từ chối họ, nhưng anh có quyền rời đi."
Trong số những người thường xuyên lui tới thư viện, ông Wei Sihao là một gương mặt đặc biệt quen thuộc.
Ông đặc biệt yêu thích các đầu sách về lịch sử và chính trị. Trước mỗi lần cầm sách lên đọc, ông luôn cẩn thận rửa tay. Một thủ thư nhớ lại: "Dù quần áo ông thường lấm lem, đôi tay lúc nào cũng sạch sẽ một cách đáng kinh ngạc."
Ông Wei từng là một trong số ít sinh viên đại học của Trung Quốc vào thập niên 1950-1960. Sau khi tốt nghiệp, ông làm giáo viên trung học trước khi nghỉ hưu vào năm 1999.
Ông Wei đã quyết định hiến tặng thi thể của mình hơn một thập kỷ trước khi qua đời, yêu cầu tro cốt của ông được rải ở Tây Hồ - Ảnh: SCMP
Dù mỗi tháng nhận lương hưu 5.600 nhân dân tệ (gần 22 triệu đồng), ông vẫn lựa chọn đi nhặt phế liệu trên đường phố.
Một học trò cũ của ông Wei, hiện cũng là giáo viên trung học, cho biết thầy trò và nhiều người quen từng nhiều lần khuyên ông từ bỏ công việc nhặt phế liệu, nhưng ông vẫn kiên quyết giữ lựa chọn của mình.
Năm 2015, ông Wei bị một ô tô tông trúng và qua đời ở tuổi 77. Chỉ đến khi ba người con gái thu dọn di vật của cha, họ mới phát hiện ông đã âm thầm quyên góp tiền hỗ trợ học sinh nghèo suốt hơn 20 năm.
Trong căn hộ rộng khoảng 80 m2 của ông chỉ có một chiếc giường, một tủ sách chất đầy sách và vài chai nhựa cũ được thu gom để tái chế.
Các con của ông còn tìm thấy nhiều giấy chứng nhận quyên góp cùng những lá thư cảm ơn từ các học sinh được ông giúp đỡ. Nhiều tài liệu trong số đó đã ngả màu theo thời gian.
Một người con gái tiết lộ, ông Wei dành phần lớn tiền lương khi còn đi làm và khoản lương hưu sau này để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Vào những năm 1990, mỗi lần quyên góp ông thường gửi từ 300-400 nhân dân tệ (khoảng 45-60 USD). Những năm cuối đời, số tiền mỗi lần ủng hộ tăng lên 3.000-4.000 nhân dân tệ.
Điều đặc biệt là không một học sinh nào biết danh tính thật của người đã giúp đỡ mình, bởi ông luôn sử dụng bí danh "Wei Dingzhao" khi thực hiện các khoản quyên góp.
Hơn 10 năm trước khi qua đời, ông cũng đăng ký hiến tặng thi hài cho y học và bày tỏ nguyện vọng tro cốt của mình được rải xuống Tây Hồ.
Câu chuyện về cuộc đời của ông Wei đã khiến nhiều người xúc động. Để lưu giữ và lan tỏa tinh thần nhân văn ấy, nhiều người đã đề xuất dựng tượng tưởng niệm ông.
Những biên lai ông Wei âm thầm ủng hộ tiền học cho học sinh nghèo - Ảnh: SCMP
Chỉ chưa đầy một giờ sau khi chiến dịch gây quỹ cộng đồng được phát động, 1.178 người đã chung tay quyên góp đủ 50.000 nhân dân tệ (khoảng 7.400 USD) để thực hiện bức tượng.
Tác phẩm do nghệ nhân điêu khắc đồng Zhu Bingren thiết kế, cao 1,6 m, khắc họa hình ảnh ông Wei đang chăm chú đọc báo, bên cạnh là cây gậy tre và vài chai nhựa cũ - những vật dụng gắn liền với cuộc sống thường ngày của ông.
Bức tượng được khánh thành tại Thư viện Hàng Châu vào năm 2018.
"Xét theo đúng nghĩa, khi còn sống ông Wei không thực sự là một người nhặt rác. Nhưng ông đã trở thành 'người nhặt rác' cho thế giới tinh thần của chúng ta", một người bình luận.
Một người khác chia sẻ: "Ai cũng có quyền được tiếp cận tri thức."
Theo SCMP
