Những ngày Hà Nội bước vào cao điểm nắng nóng, không ít gia đình giật mình khi nhận hóa đơn điện tăng mạnh. Phản ứng đầu tiên của nhiều người thường là nhìn về chiếc điều hòa đang chạy suốt đêm và cho rằng đây chính là nguyên nhân khiến chi phí sinh hoạt đội lên.
Thế nhưng, nếu nhìn kỹ vào cách tiêu thụ điện trong mỗi gia đình, điều hòa có thể chỉ là một phần của câu chuyện. Đằng sau hóa đơn tăng cao còn có sự góp mặt của nhiều thiết bị quen thuộc khác - những "sát thủ tiền điện" âm thầm hoạt động mỗi ngày nhưng ít khi được chú ý.
Điều hòa không phải "thủ phạm" duy nhất khiến tiền điện tăng vọt
Thực tế cho thấy, cùng trải qua một đợt nắng nóng nhưng mức tiền điện giữa các hộ gia đình có thể chênh lệch rất lớn.
Một hộ gia đình tại Hà Nội có hóa đơn tiền điện tháng 5 lên tới hơn 2,6 triệu đồng, trong khi một hộ khác cũng sử dụng điều hòa thường xuyên nhưng tổng tiền điện chỉ khoảng 972.000 đồng. Thậm chí có những gia đình gần như không biến động nhiều giữa hai tháng liên tiếp.
Điều này cho thấy nhiệt độ ngoài trời và việc sử dụng điều hòa chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động đến hóa đơn tiền điện.
Ảnh chụp màn hình
Theo lý giải của EVN, khi nhiệt độ môi trường tăng thêm 1 độ C, nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt có thể tăng khoảng 2-3%, do các thiết bị làm mát phải hoạt động nhiều hơn. Tuy nhiên, hóa đơn điện cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tổng sản lượng điện tiêu thụ của cả hộ gia đình chứ không riêng điều hòa.
Đặc biệt, tiền điện sinh hoạt hiện được tính theo biểu giá lũy tiến từng bậc. Khi tổng sản lượng điện vượt qua các ngưỡng cao hơn, phần điện năng phát sinh sẽ bị tính ở mức giá cao hơn, khiến hóa đơn tăng nhanh hơn mức tăng của sản lượng tiêu thụ.
Những "sát thủ ngốn điện" thường bị bỏ quên
Giả sử một gia đình 4 người sử dụng các thiết bị điện:
| Thiết bị | Công suất | Thời gian sử dụng | Điện năng/tháng |
|---|---|---|---|
| 2 điều hòa inverter | 1,8 kW | 9 giờ/ngày | 450 kWh |
| Tủ lạnh inverter 300-400 lít | - | 24 giờ/ngày | 40 kWh |
| 5 bóng đèn LED | 50 W | 6 giờ/ngày | 9 kWh |
| TV | 120 W | 5 giờ/ngày | 18 kWh |
| Quạt điện | 70 W | 10 giờ/ngày | 42 kWh |
| Máy giặt | 500 W | 1 giờ/ngày | 15 kWh |
| Máy rửa bát | 1.200 W | 30 phút/ngày | 18 kWh |
| Bếp từ | 2.000 W | 1 giờ/ngày | 60 kWh |
| Nồi cơm điện | 700 W | 2 giờ/ngày | 42 kWh |
| Bình nóng lạnh | 2.500 W | 30 phút/ngày | 38 kWh |
| Máy hút bụi | 1.000 W | 2 giờ/tuần | 8 kWh |
| Thiết bị chờ (wifi, modem, sạc cắm thường xuyên...) | - | 24 giờ/ngày | 10 kWh |
| Tổng cộng | | | 750 kWh |
Trong đó:
Điều hòa: khoảng 450 kWh, chiếm gần 60%
Các thiết bị còn lại: khoảng 300 kWh, chiếm hơn 40%
Nếu một gia đình sử dụng 2 điều hòa từ 8 giờ tối đến 5 giờ sáng mỗi ngày, lượng điện tiêu thụ của riêng hai thiết bị này có thể đạt 450-500 kWh mỗi tháng. Đây là con số không nhỏ, nhưng chưa phản ánh toàn bộ bức tranh tiêu dùng điện của gia đình.
Trên thực tế, các thiết bị như tủ lạnh, bếp từ, bình nóng lạnh, máy giặt hay máy rửa bát vẫn âm thầm tiêu thụ thêm khoảng 300 kWh điện mỗi tháng. Nói cách khác, điều hòa có thể là thiết bị dùng điện nhiều nhất trong mùa hè, nhưng không phải "thủ phạm" duy nhất khiến hóa đơn tiền điện tăng vọt. Không ít trường hợp, chính tổng mức tiêu thụ từ nhiều thiết bị hoạt động đồng thời mới là yếu tố đẩy sản lượng điện lên cao và khiến chi phí sinh hoạt tăng mạnh.
Nhiều thiết bị hoạt động đồng thời là yếu tố đẩy sản lượng điện tăng cao - Ảnh: bhg
Đây cũng là lý do nhiều gia đình có cảm giác "chỉ bật điều hòa giống tháng trước" nhưng tiền điện vẫn tăng mạnh. Trên thực tế, mức tăng có thể đến từ việc sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong thời gian dài.
Bí quyết làm mát hiệu quả mà không khiến hóa đơn điện "leo thang"
Theo các chuyên gia năng lượng, việc tiết kiệm điện không đồng nghĩa với cắt giảm hoàn toàn thời gian sử dụng điều hòa. Thay vào đó, người dùng có thể tối ưu cách vận hành thiết bị để vừa đảm bảo sự thoải mái, vừa giảm chi phí sinh hoạt.
Điều hòa không phải "thủ phạm" duy nhất khiến hóa đơn tiền điện tăng vọt - Ảnh minh họa
Một trong những nguyên tắc quan trọng là duy trì nhiệt độ ở mức 26-28 độ C, kết hợp sử dụng quạt điện để luồng khí lạnh phân bổ đều hơn trong phòng. Mỗi khi giảm nhiệt độ cài đặt xuống quá thấp, điều hòa sẽ phải hoạt động với công suất lớn hơn, kéo theo mức tiêu thụ điện tăng đáng kể.
Bên cạnh đó, việc đóng kín cửa phòng, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp vào không gian sử dụng, vệ sinh lưới lọc định kỳ và bảo dưỡng thiết bị theo khuyến cáo của nhà sản xuất cũng giúp nâng cao hiệu suất làm mát. Với các gia đình đang sử dụng điều hòa đời cũ, cân nhắc chuyển sang dòng inverter có thể giúp tiết kiệm điện năng đáng kể.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng điều hòa chỉ phát huy hiệu quả tiết kiệm khi được sử dụng đồng bộ với những thói quen tiêu dùng điện hợp lý. Việc tắt các thiết bị không cần thiết, hạn chế để chế độ chờ (standby) và kiểm soát thời gian sử dụng của các thiết bị công suất lớn như bình nóng lạnh, bếp từ, máy sấy quần áo hay tủ lạnh đời cũ sẽ giúp hóa đơn điện giảm rõ rệt so với việc chỉ tập trung vào điều hòa.
