Bệnh thận mạn (CKD) tiến triển chậm, ít triệu chứng rõ ràng và có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận trong nhiều năm. Xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ là cách để phát hiện sớm, ngăn chặn suy thận không hồi phục. Dù tiểu đường và cao huyết áp là hai thủ phạm chính, song có nhiều yếu tố âm thầm cũng nguy hiểm không kém.
Béo phì
Không chỉ là tiền đề của tiểu đường, béo phì trực tiếp gây hại cho thận. Khi trọng lượng cơ thể tăng, thận phải làm việc quá tải để lọc máu (hiện tượng siêu lọc - hyperfiltration). Tình trạng này kéo dài dẫn đến xơ hóa mô thận và suy giảm chức năng lọc.
Hút thuốc lá
Nicotine trong thuốc lá làm giảm lưu lượng máu đến các mô thận. Các độc tố trong khói thuốc thúc đẩy quá trình viêm và xơ hóa. Đối với người đã mắc bệnh thận, hút thuốc sẽ đẩy nhanh tốc độ tiến triển của bệnh.
Bệnh thận không rõ nguyên nhân (CKDu)
Đây là một bệnh lý nội khoa, thường gặp ở những người trẻ tuổi làm nghề nông hoặc lao động chân tay, không liên quan đến tiểu đường hay tăng huyết áp. Các yếu tố kích hoạt bao gồm mất nước kéo dài, sốc nhiệt, tiếp xúc với hóa chất nông nghiệp và kim loại nặng trong nguồn nước.
Lạm dụng thuốc, thực phẩm chức năng
Việc lạm dụng các thuốc giảm đau không kê đơn có thể gây tổn thương thận vĩnh viễn. Thuốc đông y không rõ nguồn gốc có thể chứa hàm lượng kim loại nặng hoặc thành phần không công bố, gây độc cho thận.
Lạm dụng thực phẩm bổ sung protein liều cao, creatine không đúng cách hoặc các hợp chất đốt mỡ có thể tạo áp lực lớn lên thận, đặc biệt là với người có bệnh lý thận tiềm ẩn.
Nhiễm trùng tái phát và sỏi thận
Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) tái phát nhiều lần có thể lan ngược dòng gây sẹo thận. Tương tự, sỏi thận gây tắc nghẽn và viêm nhiễm kéo dài dẫn đến tổn thương mô thận không hồi phục.
Bệnh tim mạch
Người trưởng thành bị suy tim có nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao hơn do lưu lượng máu đến thận giảm. Ngược lại, bệnh thận mạn cũng là một yếu tố nguy cơ làm gia tăng bệnh tim mạch.
Di truyền và bệnh tự miễn
Yếu tố di truyền trong bệnh thận mạn tính (CKD) không chỉ đơn thuần là có người thân mắc bệnh mà nó liên quan đến các đột biến cấu trúc hoặc rối loạn chức năng ở cấp độ tế bào. Theo các chuyên gia, di truyền đóng góp khoảng 20-25% nguyên nhân gây bệnh thận.
Bệnh tự miễn như Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) có thể trực tiếp tấn công các bộ lọc của thận (cầu thận).
(Theo CDC Mỹ, Times of India)
