Uống canh để bồi bổ sức khỏe là một nét văn hóa ẩm thực quen thuộc của người dân Đài Loan, tuy nhiên trên trang Facebook cá nhân mới đây, bác sĩ chuyên khoa Thận Hung Yung-hsiang cảnh báo Đài Loan hiện có tỷ lệ chạy thận cao hàng đầu thế giới. Nhiều người bỏ trà sữa, gà rán nhưng lại vô tình làm hại thận vì thói quen phổ biến: uống nước canh hoặc nước hầm.
Theo bác sĩ Hung, thận có chức năng lọc các chất thải chuyển hóa trong máu, đồng thời duy trì cân bằng điện giải và nước trong cơ thể. Tuy nhiên, khi thực phẩm được hầm trong thời gian dài, thành tế bào bị phá vỡ, giải phóng kali, phốt pho và các sản phẩm phân giải protein (như purin) vào nước dùng. Với người khỏe mạnh, thận vẫn có thể phần nào xử lý được; nhưng với bệnh nhân thận mạn hoặc những người thường xuyên uống nhiều nước canh và nước hầm, các chất này tích tụ trong máu, gây tăng huyết áp, tổn thương ống thận, thậm chí dẫn tới urê huyết cao.
Bác sĩ Hung liệt kê 5 loại canh gây hại cho thận nhất, bao gồm:
Canh thuốc bắc không rõ nguồn gốc
Nhiều người cho rằng cơ thể suy nhược thì phải bồi bổ, nhưng lại quên rằng dược liệu Đông y cũng có nguồn gốc thực vật, mà thực vật thường chứa hàm lượng kali rất cao. Ở người khỏe mạnh, kali giúp duy trì nhịp tim ổn định, nhưng khi chức năng thận suy giảm, kali không được đào thải ra ngoài sẽ gây tăng kali máu, nặng có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột.
Với bệnh nhân thận, một bát canh thảo dược hay thuốc bắc không rõ nguồn gốc có thể trở thành "tấm vé một chiều" đưa họ vào phòng chạy thận.
Nước hầm xương ninh lâu
Trước hết, nước hầm xương ống không chứa canxi như nhiều người nghĩ, mà có thể "bổ sung" chì. Theo bác sĩ Huang, nghiên cứu cho thấy hơn 90% lượng chì trong cơ thể động vật có vú tích tụ ở xương. Khi xương được ninh trong môi trường có tính axit hoặc hầm trong thời gian dài, chì trong xương có thể ngấm ra nước dùng. Chì có độc tính cao đối với thận, có thể gây tổn thương trực tiếp các ống thận.
Thứ hai, nước hầm xương có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng dư thừa phốt pho. Do xương chứa nhiều phốt pho, việc ninh nhừ trong thời gian dài làm các hợp chất phốt phát tán vào nước dùng. Ở người chức năng thận suy giảm, nồng độ phốt pho trong máu tăng cao có thể gây vôi hóa mạch máu, tổn thương xương do bệnh thận và thúc đẩy suy thận tiến triển nhanh hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy thịt và nước hầm xương là nguồn cung cấp "phốt pho ẩn" đáng kể trong chế độ ăn hàng ngày.
Nước lẩu
Khi thịt, hải sản và rau được nhúng trong nồi lẩu sôi hơn 30 phút, phốt phát từ thịt, các chất phụ gia trong thực phẩm chế biến sẵn cho lẩu, cùng lượng kali tiết ra từ rau khi nấu lâu sẽ dồn tụ và cô đặc trong nước dùng. Bác sĩ Huang nhận định việc uống phần nước này chẳng khác nào "gom" toàn bộ các chất đó đưa thẳng vào thận.
Canh chua cay và các món súp sệt (kết hợp giữa tinh bột tạo sánh và axit oxalic)
Nguy cơ của các món canh này xuất phát từ hai khía cạnh. Trước hết là phần tạo độ sánh: việc cho nhiều bột năng khiến món ăn trở nên đặc quánh, đẩy hàm lượng calo lên cao và làm đường huyết tăng nhanh sau khi ăn. Do đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến chạy thận ở Đài Loan, thói quen tiêu thụ thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao được xem là yếu tố nguy cơ âm thầm.
Bên cạnh đó, măng - nguyên liệu thường có trong canh chua cay - chứa hàm lượng axit oxalic cao. Khi vào cơ thể, chất này có thể kết hợp với canxi tạo thành sỏi canxi oxalat. Nếu sỏi làm tắc niệu quản, gây ứ nước ở thận, tổn thương chức năng thận có thể trở nên không thể phục hồi.
Nước dùng mì ramen kiểu Nhật
Nhiều người ưa thích vị đậm đà của nước dùng tonkotsu trong ramen Nhật Bản. Tuy nhiên, chỉ riêng phần nước của một bát ramen đã có thể chứa khoảng 3.500-5.000 mg natri.
Khi một lượng lớn natri đi vào máu, để duy trì cân bằng áp suất thẩm thấu, cơ thể buộc phải giữ lại nhiều nước hơn, khiến huyết áp tăng cao. Tình trạng tăng huyết áp kéo dài có thể gây xơ cứng các tiểu động mạch ở cầu thận, làm suy giảm chức năng thận sớm.
