Ngày 30/9, một gia đình ở phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An bàng hoàng phát hiện hai bố con tử vong trong phòng ngủ. Nạn nhân là anh P.V.H. 34 tuổi và con trai 7 tuổi. Khi người nhà mở cửa vào thì cả hai người đã bất tỉnh. Dù được đưa đi cấp cứu nhưng hai bệnh nhân đã không qua khỏi.
Nguyên nhân ban đầu được nhận định có thể do ngạt khí khi gia đình sử dụng máy phát điện trong nhà vì sự cố mất điện lưới sau bão số 10.
Ngộ độc khí CO (carbon monoxide) là một trong những nguyên nhân gây tử vong phổ biến nhất trên thế giới và tại Việt Nam, theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng - Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam. Khí CO được sinh ra từ quá trình đốt cháy không hoàn toàn các hợp chất hữu cơ trong môi trường thiếu oxy.
Điều nguy hiểm nhất của CO là tính chất không màu, không mùi và không gây kích thích. Nạn nhân có thể lịm dần mà không hay biết, đặc biệt khi đang ngủ hoặc say rượu, dẫn đến tử vong mà không nhận ra.
Trong đời sống hằng ngày, các trường hợp ngộ độc thường xảy ra khi sưởi ấm bằng bếp than, củi; sử dụng máy phát điện hoặc bật động cơ ô tô trong không gian kín. Ngoài ra, trong hỏa hoạn, hầu hết nạn nhân tử vong do ngộ độc CO chứ không phải bỏng hay khói.
Khi xâm nhập qua đường hô hấp, CO gắn chặt vào hemoglobin trong hồng cầu, chiếm chỗ của oxy. Hemoglobin bình thường vận chuyển 96% oxy trong cơ thể, nhưng khi kết hợp với CO sẽ mất chức năng, khiến nạn nhân thiếu oxy nghiêm trọng mà da dẻ vẫn hồng hào. CO còn gây nhiễm độc thần kinh, dẫn đến phù não, ức chế hô hấp tế bào ở ti thể, ngăn cơ thể sản sinh năng lượng.
Triệu chứng phụ thuộc vào nồng độ CO trong máu. Nếu nồng độ dưới 25%, bệnh nhân thường gặp triệu chứng nhẹ như lơ mơ, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, giảm huyết áp, mạch nhanh. Tuy nhiên, người có bệnh tim mạch sẵn có thể biểu hiện nặng hơn dù lượng CO nhỏ. Khi nồng độ vượt 25%, triệu chứng nghiêm trọng hơn như đau ngực dữ dội, thở nông, đe dọa tính mạng. Nếu lên tới 50%, bệnh nhân suy hô hấp, suy đa tạng, rối loạn chuyển hóa và tử vong nhanh chóng.
Một số trường hợp còn đau bụng, kích thích, vật vã, mất ý thức, yếu tay chân, rối loạn cơ vòng. Triệu chứng tâm thần như hôn mê, co giật có thể xuất hiện muộn do CO khó thải trừ.
Khi phát hiện, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khu vực thoáng khí và cho thở oxy để loại bỏ CO. Đặc biệt, nếu nồng độ vượt 25%, nên áp dụng liệu pháp oxy cao áp để thải trừ nhanh chóng, tăng cơ hội sống sót.
Để phòng tránh ngộ độc khí CO, cần thực hiện các biện pháp an toàn khi sử dụng thiết bị sinh nhiệt hoặc khí thải. Khi dùng máy phát điện, hãy đặt thiết bị ở khu vực thông thoáng, cách xa cửa ra vào và cửa sổ ít nhất 6m, đồng thời bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động ổn định, tránh rò rỉ khí.
Việc lắp đặt thiết bị báo cháy và cảm biến khí CO là giải pháp hiệu quả để phát hiện sớm nguy cơ. Đối với các thiết bị đốt cháy nhiên liệu như bếp ga hay lò sưởi, cần lắp đặt đúng kỹ thuật và đảm bảo thông gió tốt.
Đặc biệt, tuyệt đối không ngủ trong phòng có máy phát điện đang hoạt động, vì ngay cả khi cửa sổ mở, nồng độ CO vẫn có thể tăng cao trong lúc ngủ, gây nguy hiểm đến tính mạng.
