Chính quyền Trump đang thúc đẩy kế hoạch bán 1 triệu thùng dầu diesel từ kho dự trữ dành cho khu vực Đông Bắc nước Mỹ. Mục đích ban đầu của kho dự trữ này là cung cấp nhiên liệu sưởi ấm trong các tình huống khẩn cấp, nhưng đến nay, nó chưa bao giờ được dùng đúng như dự tính. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, kho dự trữ này được xem là dư thừa và không còn phát huy hiệu quả chiến lược.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đề xuất bán toàn bộ 1 triệu thùng dầu diesel từ kho dự trữ khẩn cấp
Việc bán kho dự trữ sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội Mỹ. Tuy nhiên, tiền lệ đã có: năm ngoái, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã nhận được sự cho phép bán và giải thể kho dự trữ xăng khẩn cấp gồm 1 triệu thùng.
Nếu được thông qua, thương vụ này sẽ giúp chính phủ thu về khoảng 100 triệu USD, số tiền này dự kiến được dùng để giảm bớt thâm hụt ngân sách liên bang.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh giá dầu diesel đang tăng mạnh trên thị trường, kéo theo lợi ích kinh tế nếu bán ra vào thời điểm này.
Kho dự trữ dầu diesel hiện nay nằm ở đâu và có quy mô ra sao?
Kho dầu diesel này được lưu trữ tại các cơ sở thương mại trải dài ở khu vực Đông Bắc Mỹ. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, kho này đủ cung cấp lượng dầu tương đương với khoảng 10 ngày sử dụng của người dân trong vùng, thời gian cần thiết để chuyển nhiên liệu từ vùng Vịnh Mexico ra đến cảng New York qua đường biển.
Kho dự trữ được thành lập từ thời Tổng thống Bill Clinton với mục tiêu bảo vệ người dân Đông Bắc khỏi các tình huống khẩn cấp về nhiên liệu, đặc biệt là vào mùa đông khắc nghiệt. Dù vậy, nhu cầu sử dụng dầu sưởi hiện nay đã giảm đáng kể, khiến vai trò chiến lược của kho dự trữ này không còn như trước.
Hiện tại, dầu diesel được sử dụng phổ biến hơn trong giao thông vận tải và công nghiệp, thay vì để sưởi ấm. Chỉ còn khoảng 4% hộ gia đình Mỹ dùng dầu để sưởi nhà, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA).
Một triệu thùng dầu diesel này tương đương khoảng 1/4 nhu cầu tiêu thụ dầu diesel của toàn nước Mỹ trong một ngày.
Dù chưa bao giờ được sử dụng đúng mục đích ban đầu là hỗ trợ sưởi ấm mùa đông, kho dầu diesel này từng được huy động trong các tình huống khẩn cấp khác. Đáng chú ý nhất là sau siêu bão Sandy năm 2012, dầu từ kho dự trữ đã được phân phối cho lực lượng cứu hộ tại New York và New Jersey.
Cũng trong năm đó, kho này đã hỗ trợ khẩn cấp trong một số trận bão tuyết nghiêm trọng. Tuy nhiên, những lần sử dụng như vậy được đánh giá là không thường xuyên và không đủ để biện minh cho chi phí duy trì kho.
Chính phủ cho rằng việc duy trì một kho dự trữ với tần suất sử dụng quá thấp là không hiệu quả về mặt chi phí, đặc biệt trong bối cảnh ngân sách đang cần được siết chặt.
Thị trường phản ứng ra sao với đề xuất bán ra?
Ngay khi thông tin được công bố, giá dầu diesel trên thị trường đã có phản ứng tăng mạnh. Trong phiên giao dịch sáng thứ Hai tại New York, giá dầu diesel tăng tới 3,5%, trước khi hạ nhiệt còn 1,9% vào lúc 10:46 sáng.
Việc đề xuất bán ra vào thời điểm giá dầu tăng sẽ giúp chính phủ tối đa hóa nguồn thu. Tuy nhiên, nó cũng có thể gây tranh cãi nếu thị trường năng lượng gặp biến động hoặc xảy ra tình huống khẩn cấp mà không còn kho dự trữ nào để đối phó.
Việc bán ra kho dự trữ chiến lược luôn là một quyết định mang tính chính trị và kinh tế cao, đòi hỏi sự cân nhắc giữa lợi ích trước mắt và an ninh năng lượng dài hạn.
Trong ngắn hạn, việc bán kho dự trữ không được cho là sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đại đa số người dân Mỹ, vì số hộ dùng dầu sưởi ngày càng ít đi. Tuy nhiên, nó làm dấy lên lo ngại về khả năng phản ứng khi xảy ra thiên tai hoặc khủng hoảng nhiên liệu bất ngờ.
Một số chuyên gia cho rằng việc không còn kho dự trữ sẽ khiến nước Mỹ dễ tổn thương hơn trong các tình huống thiên tai ở khu vực Đông Bắc, vốn thường xuyên hứng chịu mùa đông khắc nghiệt.
Ngoài ra, nếu thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh hoặc có căng thẳng địa chính trị, việc thiếu nguồn cung khẩn cấp có thể khiến giá nhiên liệu tăng vọt, gây ảnh hưởng lớn tới người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Chính quyền Trump kỳ vọng rằng khoản thu từ việc bán dầu có thể giúp giảm gánh nặng ngân sách, nhưng phải đối mặt với câu hỏi về khả năng duy trì an ninh năng lượng trong tương lai.
