Vừa qua, các bác sĩ khoa Thận Niệu, Bệnh viện Nhi đồng 2 đã tiếp nhận và điều trị cho một bé trai 12 tuổi nhập viện trong tình trạng đau bụng quặn từng cơn ở hông trái kèm ói, tiểu đục và sốt nhẹ.
Từ kết quả thăm khám và xét nghiệm, bé được phát hiện có sỏi kẹt 1/3 dưới niệu quản trái, gây tắc nghẽn hệ niệu, dẫn đến nhiễm trùng tiểu kèm ứ nước thận bên trái. Bệnh nhi được ổn định tình trạng nhiễm trùng và lên lịch phẫu thuật nội soi để lấy sỏi.
Dấu hiệu dễ bị bỏ sót
Theo BSCKII Phan Tấn Đức, Trưởng khoa Thận Niệu, trong vòng 3 năm gần đây, trung bình mỗi năm khoa tiếp nhận và điều trị cho khoảng 30 trường hợp có sỏi đường tiết niệu. Trong đó, gần 20 trường hợp cần can thiệp phẫu thuật.
"Tỷ lệ bệnh không thường gặp nhưng điều đáng lo ngại là không ít bé được đưa đến muộn khi đã có biến chứng ứ nước thận, nhiễm khuẩn tiết niệu nặng, thậm chí suy giảm chức năng thận", bác sĩ cho biết.
Bác sĩ Đức trong một ca phẫu thuật tiết niệu cho bệnh nhi (Ảnh: BV).
Ở trẻ em, sỏi đường tiết niệu có thể hình thành tại thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo gây đau bụng. Song, nhiều phụ huynh lại chủ quan cho rằng trẻ chỉ “đau bụng thoáng qua” hoặc “viêm đường tiểu đơn giản”, tự mua thuốc uống mà không đưa trẻ đi khám sớm.
Tùy vị trí và kích thước, sỏi có thể gây các triệu chứng như đau hông lưng hoặc vùng bụng dưới, đau quặn từng cơn, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục hoặc tiểu ra máu. Một số trẻ chỉ biểu hiện mơ hồ như hay quấy khóc, biếng ăn, sốt không rõ nguyên nhân.
Trong trường hợp nhẹ, trẻ có thể chỉ cần uống thuốc hỗ trợ tống sỏi. Một số ca có thể cần tán sỏi qua da, nội soi niệu quản - bàng quang hoặc phẫu thuật trong những trường hợp phức tạp.
Việc trì hoãn thăm khám khiến sỏi ngày càng lớn, gây bít tắc dòng nước tiểu, làm tổn thương thận, dễ dẫn đến những hậu quả lâu dài cho sức khỏe của trẻ.
Những sai lầm khiến trẻ dễ bị sỏi thận
Theo PGS.TS Phạm Ngọc Thạch, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2, sỏi đường tiết niệu ở trẻ em có xu hướng gia tăng do chế độ ăn mặn, ít uống nước, lạm dụng thức ăn nhanh, nước ngọt có gas và tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu tái đi tái lại.
Nếu sỏi không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây ứ nước thận kéo dài, nhiễm khuẩn thận - bể thận, tăng huyết áp, suy thận mạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và chất lượng sống của trẻ sau này.
Do đó, phát hiện sớm giúp điều trị ít xâm lấn hơn, hạn chế phải phẫu thuật, giảm đau đớn cho trẻ, đồng thời giảm nguy cơ tổn thương thận vĩnh viễn.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần cảnh giác với các dấu hiệu bất thường của con như tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, tiểu đục, tiểu ra máu hoặc nước tiểu có mùi hôi. Bên cạnh đó, phụ huynh tuyệt đối không bỏ qua các cơn đau bụng, đau vùng hông lưng. Các cơn đau thường quặn lên theo cơn.
Trẻ sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn, sút cân không rõ nguyên nhân kèm triệu chứng đường tiểu cần được nghĩ đến khả năng có sỏi hoặc nhiễm khuẩn tiết niệu.
Lúc này, trẻ cần được đi khám sớm tại cơ sở có chuyên khoa Thận - Niệu Nhi để kịp thời phát hiện bất thường và xử trí kịp thời.
Bố mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, kháng sinh, thuốc “lợi tiểu, tan sỏi” truyền miệng mà không có thăm khám và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc Thận - Niệu Nhi. Việc dùng thuốc không đúng có thể che lấp triệu chứng, làm chậm trễ chẩn đoán; một số thuốc còn có nguy cơ gây hại thêm cho thận của trẻ.
Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng cũng là yếu tố giúp phòng ngừa sỏi đường tiết niệu cho trẻ. Trẻ nên được khuyến khích uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường rau xanh, trái cây tươi, hạn chế thức ăn quá mặn, quá nhiều đạm, đồ ăn nhanh, nước ngọt có gas.
Trẻ nên hạn chế các thực phẩm lên men và thực phẩm hun khói, do các loại thực phẩm này có thể làm thay đổi môi trường chuyển hóa, góp phần thúc đẩy quá trình tạo sỏi.
Chế độ ăn hàng ngày cũng nên hạn chế các thực phẩm làm tăng sản xuất amoniac và các khoáng chất tham gia vào quá trình tạo sỏi như thịt đỏ, hải sản, thực phẩm giàu phốt phát, thực phẩm chế biến sẵn, chế độ ăn quá nhiều muối và đường.
Thực phẩm quá nhiều muối, đường có thể tăng nguy cơ gây sỏi tiết niệu ở trẻ em (Ảnh minh họa: Unsplash).
Người thân cần tập cho bé thói quen đi tiểu đều, không nhịn tiểu; bên cạnh đó cũng cần chú ý quan sát màu sắc nước tiểu, tần suất đi tiểu của con trẻ.
Nếu có tiền sử sỏi đường tiết niệu, nhiễm khuẩn tiết niệu nhiều lần hoặc trong gia đình có người bị sỏi thận, sỏi niệu, bé cũng nên được thăm khám định kỳ để sớm phát hiện nguy cơ.
