Liên quan đến vỏ hộp bằng nhôm màu trắng khắc thông tin: "liệt sĩ Dương Văn Hải" được phát hiện trong Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Gia Lai (P.Pleiku), ngày 8.8, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Lê Văn Thuân (81 tuổi, quê Thái Bình).
Ông Thuân là đồng đội cùng đơn vị T61 (Bộ Quốc phòng) có nhiệm vụ chuyên sửa pháo và súng, cũng chính ông Thuân người trực tiếp chôn cất và khắc thông tin liệt sĩ Hải lên tấm tôn.
Di vật khắc tên liệt sĩ "Dương Văn Hải"
ẢNH: BAN CHQS GIA LAI
Ông Thuân cho biết, thời gian đã trôi qua 54 năm nhưng ngày tự tay chôn cất đồng đội trong ký ức của ông chưa bao giờ phai nhạt.
Ông kể, liệt sĩ Dương Văn Hải hy sinh sáng 28 Tết năm 1972 (ngày 30.1.1973 dương lịch) trong khi đang làm nhiệm vụ tại khu vực tổng kho của mặt trận.
Thời điểm đó, khi nhận được thông tin báo về tổng kho xuất hiện biệt kích, đơn vị của ông đã tổ chức lực lượng đi kiểm tra, ứng cứu. Khi các cánh quân của đơn vị tiếp cận khu vực tổng kho thì không phát hiện dấu hiệu của địch. Sau đó, đơn vị đã rà soát và phát hiện ông Hải trúng đạn ở vùng ngực và hy sinh. Trận này, toàn đơn vị có ông Hải hy sinh.
"Tôi và anh Hải là đồng đội được khoảng 4 năm. Anh ấy là lính lái xe, còn tôi làm nhiệm vụ bên quân khí. Tôi nhớ anh Hải khéo tay lắm nên được cả đơn vị từ chỉ huy đến cán bộ quý mến lắm", ông Thuân nhớ lại.
Ông Lê Văn Thuân
ẢNH: PHAN HẬU
Sau khi liệt sĩ Hải hy sinh, đồng đội đưa thi thể ông chôn cất tại khu vực cạnh tổng kho, gần sông Sa Thầy, cách Tân Cảnh (Đắk Tô, tỉnh Kon Tum cũ, nay là Quảng Ngãi) khoảng 1,5 km. Vốn có tay nghề khi công tác ở bộ phận quân khí, ông Thuân đã trực tiếp làm một tấm biển đánh dấu phần mộ người đồng đội.
Nhiều lần tìm đồng đội nhưng không thấy
Ông Thuân sử dụng mảnh kim loại và cọc hàng rào B40 của Mỹ được đơn vị thu được. Từ những dụng cụ có trong xưởng cơ khí, ông đục tên “Dương Văn Hải” cùng thông tin quê quán, năm sinh, năm mất lên tấm kim loại trong khoảng 1 giờ thì hoàn thành.
55 năm sau, khi đọc được thông tin Đội lấy mẫu, bàn giao và số hóa mẫu hài cốt liệt sĩ số 2 (tỉnh Gia Lai) phát hiện di vật khắc tên "Dương Văn Hải" trong lúc khai quật mộ liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Gia Lai (P.Pleiku), ông Thuân nhận ra chính tấm biển do mình khắc tên đồng đội.
"Tôi nhìn qua điện thoại và nhận ra nét chữ của mình, hơn nữa, thời điểm đó chỉ có xưởng quân khí mới có dụng cụ để đục trên mảnh kim loại như thế", ông Thuân nói và cho rằng, tuy đánh giá hiện vật phải nhìn thực tế nhưng qua điện thoại, ông xác nhận đây chính là tấm biển mình từng làm là khoảng 80%.
Điều khiến ông Thuân càng khẳng định hơn là cái tên được khắc trên di vật. Theo lời ông, khi làm tấm biển, ông căn cứ vào giấy tờ của người lính lúc nhập ngũ và thông tin khi đó là Dương Văn Hải. Trong khi đó, giấy báo tử và bằng Tổ quốc ghi công mà gia đình nhận được sau này lại ghi tên Dương Thế Hải.
Bằng Tổ quốc ghi công ghi khác tên đệm khắc trên tấm bia nhôm
ẢNH: NVCC
Sau ngày đất nước thống nhất, gia đình liệt sĩ Hải và đồng đội nhiều lần trở lại khu vực Sa Thầy để tìm hài cốt đưa về quê hương nhưng không có kết quả. Theo ông Thuân, trước đây, khi chôn cất liệt sĩ Hải ở rừng già nhưng nay cánh rừng đã thay đổi hoàn toàn, những dấu mốc cũ không còn. Còn sông Sa Thầy thời đó chỉ rộng khoảng 7 m, nay cảnh vật cũng đã khác trước.
Nhiều năm sau, gia đình tiếp tục nhờ Quân đoàn 3 hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, nhưng tung tích phần mộ ông Hải vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.
"Tôi rất mừng khi thông tin đồng đội được tìm thấy sau hơn nửa thế kỷ. Tuy nhiên, vẫn còn phải dựa vào cơ sở khoa học để xác định chính xác danh tính", ông nói tiếp.
Trước đó, chiều 3.8, tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Gia Lai, trong quá trình khai quật ngôi mộ số 20, lô 4 tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Gia Lai đã phát hiện một vỏ hộp bằng nhôm màu trắng khắc thông tin: "Dương Văn Hải; thôn Làng - Na; xã La Hiên; H.Võ Nhai; tỉnh Thái Nguyên; sinh năm 1949; hy sinh 30.1.1976".
Trao đổi với Thanh Niên, ông Phạm Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã La Hiên (Thái Nguyên), cho biết, chính quyền xã đã xác định được thân nhân của "liệt sĩ Dương Văn Hải" là ông Dương Văn Khôi (70 tuổi, trú xóm Lai Thành, xã La Hiên, Thái Nguyên). Ông Khôi nhận là em ruột "liệt sĩ Dương Văn Hải".
Theo ông Quân, sau khi ông Khôi cung cấp các giấy tờ và đối chiếu với nội dung trong hồ sơ liệt sĩ thì thông tin trùng khớp 100% so với thông tin ghi trên di vật.
//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; }
