Trong nhiều năm, một câu hỏi khiến không ít phụ huynh và giáo viên trăn trở là vì sao không ít học sinh từng học cực giỏi, luôn đứng đầu lớp, đạt đủ loại giấy khen ngày xưa, khi trưởng thành lại có cuộc sống tài chính bình thường, thậm chí chật vật, trong khi những bạn từng bị gắn mác nghịch ngợm, bướng bỉnh hay “không ngoan” lại dễ bứt phá, làm ăn tốt, giàu lên nhanh chóng? Khi các nghiên cứu giáo dục và tâm lý học hành vi dần chỉ ra những lý do phía sau, nhiều người không khỏi lo lắng, bởi đáp án đi ngược hoàn toàn với những niềm tin đã ăn sâu suốt hàng chục năm.
Trước hết, cần nhìn lại cách nhà trường định nghĩa thế nào là “học sinh giỏi”. Trong phần lớn hệ thống giáo dục truyền thống, học sinh giỏi là người ghi nhớ nhanh, làm đúng yêu cầu, trả lời chuẩn đáp án và ít khi đặt câu hỏi ngược lại. Các em được khen vì sự ngoan ngoãn, tuân thủ và khả năng tái hiện kiến thức chính xác. Những kỹ năng này giúp học sinh đạt điểm cao, nhưng lại không trực tiếp rèn luyện năng lực ra quyết định, chấp nhận rủi ro hay đối mặt với sự mơ hồ, những yếu tố then chốt trong thế giới người lớn, đặc biệt là trong kinh doanh và tài chính.
