Nhiều người có thói quen ngoáy tai mỗi khi cảm thấy ngứa ngáy, khó chịu hoặc có cảm giác tai bị bít lại. Không ít người cũng cho rằng ráy tai là thứ cần được lấy ra thường xuyên để giữ tai sạch sẽ.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, việc thường xuyên đưa ngón tay, tăm bông hoặc các dụng cụ lấy ráy tai vào sâu trong ống tai có thể gây ra nhiều vấn đề hơn chúng ta nghĩ.
Ráy tai không đơn giản là "chất bẩn" cần loại bỏ
Ráy tai, hay còn gọi là cerumen, là một chất sinh lý bình thường trong tai. Nó được tạo thành từ các chất tiết trong ống tai kết hợp với tế bào da bong ra và các thành phần khác.
Dù thường bị xem là thứ gây mất vệ sinh, ráy tai thực tế lại đảm nhiệm một số vai trò bảo vệ. Nó có thể giúp giữ ẩm cho da trong ống tai, hạn chế tình trạng khô và kích ứng, đồng thời tạo hàng rào ngăn bụi bẩn, vi khuẩn và các vật thể nhỏ xâm nhập sâu hơn vào tai.
Dù thường bị xem là thứ gây mất vệ sinh, ráy tai thực tế lại đảm nhiệm một số vai trò bảo vệ (Ảnh minh họa: Internet)
Một điểm quan trọng khác là tai vốn có cơ chế tự làm sạch. Khi các tế bào da mới hình thành ở phía trong, chúng dần dịch chuyển ra ngoài, đồng thời đưa theo các tế bào cũ và ráy tai. Vì vậy, ở nhiều người, việc thường xuyên đưa dụng cụ vào trong tai để lấy ráy là không cần thiết.
Càng ngoáy, ráy tai càng có thể bị đẩy vào sâu hơn
Một trong những rắc rối phổ biến của việc ngoáy tai là thay vì lấy được ráy tai ra ngoài, dụng cụ lại có thể đẩy chúng vào sâu hơn trong ống tai.
Ráy tai khi bị nén sâu có thể tích tụ thành khối và gây cảm giác bít tắc. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe và trong một số trường hợp gây ra những cảm giác khó chịu khác.
Đặc biệt, việc dùng tăm bông để ngoáy tai tưởng như sạch sẽ nhưng cũng có nguy cơ làm cản trở cơ chế tự làm sạch tự nhiên của tai.
Ống tai rất nhạy cảm, ngoáy mạnh có thể gây tổn thương
Da trong ống tai khá mỏng và nhạy cảm. Việc đưa móng tay, tăm bông hoặc dụng cụ kim loại vào bên trong có thể làm trầy xước da, gây kích ứng, chảy máu hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm xâm nhập.
Da trong ống tai khá mỏng và nhạy cảm (Ảnh minh họa: Internet)
Theo thông tin từ hai nguồn trên, việc ngoáy tai thường xuyên cũng có thể làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên trong ống tai, làm giảm khả năng bảo vệ vốn có và tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Các dụng cụ bằng kim loại càng cần được thận trọng vì có thể làm tổn thương vùng da nhạy cảm trong tai, thậm chí gây tổn thương màng nhĩ nếu thao tác không đúng cách.
Ngứa tai không có nghĩa là phải lập tức ngoáy
Cảm giác ngứa là một trong những lý do khiến nhiều người có thói quen đưa tay hoặc dụng cụ vào tai.
Tuy nhiên, cảm giác này có thể xuất hiện khi ráy tai đang di chuyển ra ngoài theo cơ chế tự làm sạch hoặc khi có những vật nhỏ như tóc, xơ vải trong ống tai. Việc ngoáy tai để giảm ngứa có thể mang lại cảm giác dễ chịu trong thời gian ngắn nhưng lại có nguy cơ làm da trong ống tai bị kích thích nhiều hơn.
Nếu tình trạng ngứa kéo dài, thay vì liên tục ngoáy tai, người có triệu chứng nên theo dõi và đi khám chuyên khoa Tai - Mũi - Họng khi cần thiết.
Đừng dùng ngón tay, móng tay hay tăm bông để ngoáy sâu
Một lời khuyên chung được đưa ra là không nên đưa ngón tay, móng tay, tăm bông hoặc dụng cụ lấy ráy vào sâu trong ống tai.
Đừng dùng ngón tay, móng tay hay tăm bông để ngoáy sâu (Ảnh minh họa: Internet)
Ngón tay và móng tay có thể mang theo vi khuẩn, trong khi tăm bông có nguy cơ đẩy ráy tai vào sâu hơn. Các dụng cụ cứng hoặc bằng kim loại lại có thể làm trầy xước ống tai và gây tổn thương nếu thao tác quá mạnh hoặc quá sâu.
Nếu muốn vệ sinh, chỉ nên làm sạch nhẹ nhàng phần tai bên ngoài, tránh đưa dụng cụ vào trong ống tai.
Khi nào nên đi khám?
Sau khi ngoáy tai, nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc bất thường như đau tai, chảy máu, chảy dịch hoặc mủ, giảm thính lực, ù tai, chóng mặt hay cảm giác bít tắc không biến mất, người bệnh nên đi khám để được kiểm tra.
Thay vì tiếp tục tự xử lý bằng cách ngoáy sâu hơn, việc thăm khám có thể giúp xác định nguyên nhân của cảm giác khó chịu và lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp.
Nói cách khác, với đôi tai, "sạch" không đồng nghĩa với việc phải thường xuyên lấy hết ráy tai ra ngoài. Cơ chế tự làm sạch vốn có của tai có thể làm phần việc này trong nhiều trường hợp. Việc cố gắng ngoáy sâu và làm sạch quá mức đôi khi lại khiến một thói quen tưởng vô hại trở thành nguyên nhân gây tổn thương.
(Nguồn: Family doctor, Hearingpartners)
