Làm sao để người bệnh hưởng lợi từ y tế kỹ thuật cao?

Nhiều kỹ thuật y tế tiên tiến đã được triển khai tại Việt Nam, song chi phí cao và nguồn lực hạn chế khiến không phải người bệnh nào cũng có cơ hội tiếp cận.

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tại hội thảo Thành tựu y học Việt: Ứng dụng khoa học công nghệ vào điều trị các ca bệnh khó do báo Thanh Niên tổ chức ngày 9/10, cho rằng cần chuyển từ việc tập trung vào những ca bệnh khó sang mở rộng ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong điều trị đại trà, để nhiều người dân được hưởng lợi.

Theo ông Đức, Việt Nam đã triển khai được nhiều kỹ thuật y khoa phức tạp, từ ghép tim, gan, phổi, thận đến ghép nhiều tạng cùng lúc. Trình độ chuyên môn ở một số lĩnh vực không thua kém các trung tâm hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là đưa những thành tựu này vào thực tiễn rộng rãi hơn, thay vì chỉ tập trung ở một số cơ sở y tế.

"Làm thế nào để nhiều người dân có thể hưởng lợi từ những thành tựu khoa học kỹ thuật là vấn đề cần được quan tâm", ông Đức nói, đồng thời nhấn mạnh việc lựa chọn công nghệ phải dựa trên hiệu quả và lợi ích thực tế cho người bệnh.

Một ví dụ là phẫu thuật robot, kỹ thuật giúp bác sĩ quan sát rõ hơn và thao tác chính xác trong những vùng giải phẫu sâu, hẹp, đặc biệt ở các ca ung thư phức tạp. Tuy nhiên, chi phí của phương pháp này hiện dao động 120-180 triệu đồng, vẫn là rào cản đối với khả năng tiếp cận của người bệnh.

TS.BS Nguyễn Phú Hữu, Bệnh viện Bình Dân, cho biết bệnh viện triển khai phẫu thuật robot cho người lớn từ năm 2016, chủ yếu trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt, bàng quang, thận và đại trực tràng. Đến nay, đơn vị đã thực hiện hơn 4.300 ca phẫu thuật bằng robot.

Dù đã làm chủ kỹ thuật sau 10 năm triển khai, số ca mổ robot vẫn chiếm khoảng 1,62% tổng hoạt động phẫu thuật của bệnh viện. Một trong những nguyên nhân là số lượng hệ thống robot còn hạn chế, trong khi người bệnh phải chờ đợi lâu. Bệnh viện hiện có một hệ thống và dự kiến bổ sung thêm hai hệ thống trong năm nay.

Theo bác sĩ Hữu, chi phí phẫu thuật robot hiện cao gấp khoảng ba lần so với phẫu thuật nội soi thông thường, trong khi bảo hiểm y tế chưa chi trả cho kỹ thuật này. Ông đề xuất cơ quan quản lý xem xét cơ chế hỗ trợ một phần chi phí để người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị.

Ông Đức cho rằng để công nghệ y tế phát huy hiệu quả, cần đồng thời phát triển nguồn nhân lực, tạo điều kiện để các bệnh viện chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ chuyên môn, không phân biệt công lập hay tư nhân, cũng như không bị giới hạn bởi địa lý. Việc lựa chọn công nghệ cần phù hợp với nhu cầu thực tế, lấy người bệnh làm trung tâm thay vì chạy theo những thiết bị hiện đại.

Bên cạnh đó, vai trò của bác sĩ vẫn không thể thay thế dù trí tuệ nhân tạo và máy móc ngày càng phát triển. Theo ông Đức, sự đồng cảm và thấu hiểu người bệnh là những yếu tố công nghệ không thể thay thế; đồng thời, con người phải làm chủ công nghệ và chuyển hóa tiến bộ khoa học thành giá trị thực tế trong chăm sóc sức khỏe.

Theo Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh, hệ thống y tế Việt Nam mỗi năm phục vụ khoảng 200 triệu lượt khám, chữa bệnh. Việc đưa các thành tựu khoa học công nghệ đến gần hơn với người dân cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, bệnh viện, cơ sở đào tạo và truyền thông, hướng tới mục tiêu cải thiện chất lượng điều trị và mở rộng cơ hội tiếp cận cho người bệnh.