Thời gian gần đây, phong trào bỏ bữa sáng lan truyền rộng rãi với lập luận "không ăn sáng để gan được nghỉ, nhịn đến trưa cho insulin nghỉ" hay "bỏ bữa sáng giúp cơ thể đốt mỡ tốt hơn".
Thoạt nghe, những lý lẽ này có vẻ rất hợp lý và khoa học. Tuy nhiên, cơ chế vận hành thực sự của cơ thể người hoàn toàn không giống như việc "đóng cửa nghỉ phép" của một cơ quan hay nhà máy.
Trao đổi với PV VietNamNet, TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng (Bệnh viện 19-8) cho biết, sau một đêm ngủ kéo dài từ 8 đến 12 giờ, cơ thể dù chưa nhận thêm năng lượng từ thức ăn nhưng không hề rơi vào trạng thái "cạn pin" ngay lập tức khi thức dậy.
“Trong suốt khoảng thời gian nhịn qua đêm, gan liên tục sử dụng nguồn glycogen dự trữ để góp phần duy trì chỉ số đường huyết ổn định, đồng thời không ngừng tạo thêm glucose mới khi cần thiết. Các nghiên cứu ghi nhận lượng glycogen trong gan giảm rõ rệt qua đêm nhưng điều đó không đồng nghĩa kho dự trữ đã cạn sạch vào sáng hôm sau. Vì vậy, đối với một người trưởng thành khỏe mạnh, việc vừa thức dậy chưa ăn ngay không có nghĩa là cơ thể đang rơi vào tình trạng thiếu năng lượng cấp tính”, Tiến sĩ Giang nhìn nhận.
Chuyên gia thừa nhận khi không ăn, nồng độ insulin giảm xuống và cơ thể sẽ tăng cường huy động chất béo làm nhiên liệu. Đây chỉ là một đáp ứng sinh lý hết sức bình thường của bộ máy chuyển hóa.
“Tuy nhiên, việc giữ insulin ở mức thấp trong vài giờ không bảo đảm độ nhạy insulin sẽ cải thiện hơn về mặt lâu dài. Một thử nghiệm nhỏ trên 22 người bệnh đái tháo đường type 2 cho thấy, khi bỏ bữa sáng, đáp ứng glucose sau bữa trưa của họ tăng khoảng 37% và sau bữa tối tăng khoảng 27%, đồng thời đáp ứng insulin cùng GLP-1 đều bị giảm sút.
Dù con số này chưa thể suy rộng cho tất cả người khỏe mạnh, nó nhắc nhở chúng ta một thực tế quan trọng: Bữa ăn trước ảnh hưởng trực tiếp đến cách cơ thể xử lý dinh dưỡng của bữa ăn tiếp theo”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Có nên duy trì bữa sáng đầy đủ?
Theo Tiến sĩ Giang, việc ăn sáng không bắt buộc hoàn toàn với người trưởng thành khỏe mạnh có khẩu phần cả ngày đầy đủ, cân nặng ổn định và không mắc bệnh lý đặc biệt. Tuy nhiên, nhịn ăn kéo dài 16-18 giờ không phải là "thành tích sức khỏe".
“Trước khi bỏ bữa, bạn cần đánh giá xem chế độ ăn đã đủ năng lượng, protein, các vi chất (sắt, B12, folate, canxi) và đa dạng thực phẩm hay chưa, đồng thời tránh dồn thức ăn vào tối muộn. Hãy xem phương pháp đó thực sự phù hợp với bản thân hay chỉ là trào lưu trên mạng”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Theo đó, trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người cao tuổi suy yếu, người thiếu cân, suy dinh dưỡng, người có tiền sử rối loạn ăn uống, và bệnh nhân đái tháo đường đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết… không tự ý nhịn ăn kéo dài khi chưa được tư vấn y tế.
Theo chuyên gia, nhịn ăn gián đoạn hay bỏ bữa sáng chỉ là cách sắp xếp thời gian phù hợp với một số người nhưng không phải biện pháp "thải độc" hay lý do để ăn thiếu chất.
“Gan không cần bỏ bữa sáng để nghỉ ngơi mà cần một chế độ dinh dưỡng hợp lý duy trì sức khỏe chuyển hóa lâu dài. Thay vì băn khoăn có nên bỏ bữa sáng không, hãy tự hỏi: Cả ngày hôm nay mình đã ăn đủ và đúng chưa?", Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
