Caffeine trong cà phê chủ yếu được gan xử lý. Ở người có chức năng gan bình thường, caffeine thường có thời gian bán hủy khoảng 3-7 giờ. Khi gan gặp vấn đề, quá trình này có thể chậm lại, khiến caffeine lưu lại trong cơ thể lâu hơn và ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Ở người bị xơ gan, thời gian caffeine lưu lại trong cơ thể có thể gần gấp 3 lần so với người bình thường. Vì vậy, một cốc cà phê uống vào buổi chiều có thể khiến caffeine tồn tại trong máu đến đêm và gây khó ngủ.
Caffeine từng được dùng để đánh giá chức năng gan
Theo Aboluowang, caffeine từng được sử dụng trong một số đánh giá lâm sàng để xem khả năng chuyển hóa của gan. Một nghiên cứu ở người bị xơ gan cho thấy tốc độ đào thải caffeine có liên quan đáng kể đến mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Nếu bạn đột nhiên trở nên nhạy cảm với cà phê, đặc biệt khi trước đây uống 2-3 cốc mỗi ngày vẫn ngủ bình thường nhưng nay chỉ một cốc vào buổi chiều đã mất ngủ, bạn nên đi kiểm tra chức năng gan thay vì đổ lỗi cho cà phê.
Cà phê cũng có thể có lợi cho gan
Một nghiên cứu trên hơn 350.000 Anh trong 13 năm, cho thấy so với người không uống cà phê, nhóm uống 1-2 cốc mỗi ngày có nguy cơ xơ gan giảm 20%, ung thư gan giảm 24% và tử vong liên quan đến bệnh gan giảm 31%.
Một nghiên cứu khác theo dõi gần 500.000 người trong 10 năm cho thấy người uống cà phê có nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính giảm 21%, gan nhiễm mỡ giảm 20% và tử vong liên quan đến bệnh gan mạn tính giảm 49%.
Đáng chú ý, cà phê có caffeine và khử caffeine cho kết quả tương tự. Điều này cho thấy các hợp chất khác trong cà phê như axit chlorogenic, polyphenol và diterpen cũng góp phần bảo vệ gan nhờ tác dụng chống oxy hóa, chống viêm.
Uống cà phê như thế nào để không ảnh hưởng giấc ngủ?
Với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, 400mg caffeine mỗi ngày được xem là giới hạn an toàn, tương đương 3-5 cốc cà phê đen 240ml.
Mọi người nên ưu tiên cà phê không đường hoặc chỉ thêm sữa tươi. Người nhạy cảm với caffeine nên uống cốc cuối cùng trước 15h, thậm chí sớm hơn nếu dễ mất ngủ. Họ cũng có thể chuyển sang cà phê ít caffeine hoặc khử caffeine.
Bạn không nên uống cà phê khi bụng đói vì có thể kích thích dạ dày. Người bị trào ngược dạ dày thực quản cần đặc biệt lưu ý.
Ngoài ra, hút thuốc, thai kỳ, béo phì, uống thuốc tránh thai, một số thuốc chống trầm cảm và kháng sinh có thể làm thay đổi tốc độ chuyển hóa caffeine.
Nếu bạn đột nhiên không còn dung nạp cà phê như trước, kèm mệt mỏi, chán ăn hoặc nước tiểu sẫm màu thì nên đi kiểm tra chức năng gan.
