Thời điểm IPO và định giá cổ phiếu sẽ cần tính toán lại khi lãi suất lên cao. Ảnh: HỮU HẠNH
"Xem ngày" khi IPO cổ phiếu
Nếu "xem ngày" trong phong thủy là chọn thời điểm thuận lợi để khởi sự, thì trên thị trường chứng khoán, "ngày đẹp" được quyết định bởi thanh khoản, dòng tiền và tâm lý thị trường.
Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối nghiên cứu và phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam - cho biết: "3 thương vụ IPO cuối năm 2025 diễn ra trong điều kiện thị trường thuận lợi giúp các công ty chứng khoán bán cổ phiếu với mức giá tốt, thu hút lực cầu vượt quy mô chào bán".
Tuy nhiên nếu chọn sai thời điểm khi thị trường "gãy xu hướng", đợt phát hành có thể không thành công hoặc hiệu quả kinh tế không cao.
Dù Nghị định 245/2025 đã rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO xuống còn 30 ngày, ông Minh cho rằng trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng và áp lực lạm phát hiện hữu, thời điểm niêm yết và định giá doanh nghiệp cần được tính toán thận trọng hơn.
Trường hợp của Điện Máy Xanh (ĐMX) là ví dụ đáng chú ý của năm 2026. Doanh nghiệp dự kiến chào bán tối đa 179.500.400 cổ phiếu, tương ứng 16,3% lượng cổ phiếu lưu hành. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có cập nhật cụ thể về thời điểm triển khai cũng như mức giá chính xác.
"Với ngành bán lẻ, tôi cho rằng thời điểm IPO của ĐMX có thể gắn với chu kỳ tiêu dùng. Những giai đoạn cao điểm mua sắm, thường rơi vào nửa cuối năm, có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn.
Tuy vậy, sau các biến động vĩ mô vừa qua, tâm lý nhà đầu tư thường cần thời gian để phục hồi, khiến việc lựa chọn thời điểm càng trở nên quan trọng", ông Minh nói.
Áp lực lãi suất có thể làm thắt chặt chi tiêu?
Dưới góc nhìn tài chính, Nguyễn Văn Trúc - Trưởng Bộ phận Phân tích Chứng khoán Quốc gia (NSI) - cho rằng các thương vụ IPO ngành bán lẻ đang chịu "áp lực kép".
Thứ nhất, lãi suất tăng khiến tỷ suất chiết khấu cao hơn, kéo định giá doanh nghiệp đi xuống trong mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF). Điều này khiến mức giá IPO khó đạt kỳ vọng.
Thứ hai, chi phí vận hành gia tăng khi giá dầu tăng và chuỗi cung ứng còn nhiều rủi ro. Đồng thời, lạm phát cơ bản tháng 2-2026 ở mức 3,47% làm giảm thu nhập thực tế, khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
"Nhìn rộng ra toàn ngành bán lẻ, số liệu kinh tế 2 tháng đầu năm cho thấy đà phục hồi diễn ra khá chậm chạp. Tăng trưởng doanh thu bán lẻ hàng hóa thực tế (sau khi loại trừ yếu tố giá) chỉ đạt 4,5%, thấp hơn mức 6,8% của cùng kỳ năm 2025", ông Trúc lưu ý.
Phân tích thêm về tác động lãi suất, ông Huỳnh Anh Huy - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi- cho biết khoảng 30-40% doanh số ngành điện máy đến từ trả góp, nên khi chi phí vay tăng, người tiêu dùng có xu hướng trì hoãn mua sắm, đồng thời chuyển chi tiêu sang các mặt hàng thiết yếu.
Dù vậy, ĐMX vẫn có những điểm tích cực. Doanh nghiệp dự kiến duy trì chính sách cổ tức tiền mặt tối thiểu 50% lợi nhuận, yếu tố được nhà đầu tư quan tâm trong môi trường lãi suất cao. Với doanh thu hơn 107.000 tỉ đồng năm 2025, ĐMX cũng giữ vị thế đầu ngành, thường được xem là lựa chọn an toàn trong giai đoạn biến động.
Cùng với đó, việc tách riêng ĐMX được kỳ vọng giúp minh bạch cấu trúc tài chính, tách bạch với các mảng kinh doanh đang được CTCP Đầu tư Thế giới Di động (MWG) thử nghiệm, giúp định giá trở nên hấp dẫn hơn.
Kỳ vọng sức mua cải thiện nhờ giảm trừ gia cảnh tăng gần 41%
Với những tác động từ vĩ mô, cổ phiếu MWG – công ty mẹ của ĐMX đã giảm 8,4% từ đầu năm 2026. Tuy nhiên, thực tế nhiều cổ phiếu bán lẻ đang khá vững vàng.
Tỷ lệ cổ phiếu chiến thắng VN-Index tại một số ngành. (Tính đến hết phiên 27-3)
Thống kê của Tuổi trẻ Online tới 27-3, có tới 8/9 mã trong nhóm theo dõi có mức tăng tốt hơn thị trường, một số tăng trên 10% từ đầu năm 2026.
Trong kế hoạch kinh doanh năm 2026, Chứng khoán Mirae Asset Vietnam cho biết tiềm năng của ngành tiêu dùng nói chung là rất lớn với việc Việt Nam đặt mục tiêu đưa mức thu nhập bình quân đầu người tăng từ mức 5.026 USD năm 2025 lên 8.500 USD năm 2030.
Các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thị trường bất động sản hồi phục là 2 yếu tố chính giúp khôi phục sức mua của người dân. Đặc biệt, việc gia tăng mức giảm trừ gia cảnh gần 41% so với trước đây trong tính thuế thu nhập cá nhân năm 2026 sẽ giúp cải thiện sức mua của tầng lớp trung lưu.
