Thiếu hụt vitamin D dễ gây béo phì, tiểu đường
Thạc sĩ Phạm Thị Thanh Huyền, Khoa khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng cho biết, vitamin D là một vi chất rất đặc biệt vì vừa có đặc tính của vitamin vừa hoạt động như một hormone. Khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, cơ thể sẽ tự tổng hợp ra vitamin D3, sau đó qua quá trình chuyển hóa tại gan và thận tạo thành dạng hoạt động. Thụ thể của vitamin D xuất hiện ở hầu hết các cơ quan cốt lõi như tế bào mỡ, cơ, tụy và hệ miễn dịch.
Việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cung cấp cho con người hơn 90% lượng vitamin D. Người thừa cân, béo phì có diện tích bề mặt cơ thể lớn hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tổng hợp vitamin D nội sinh.
Tuy nhiên, theo Thạc sĩ Huyền, những người béo phì thường có lối sống ít vận động, ít hoạt động ngoài trời hơn so với người có cân nặng bình thường, do đó hạn chế sản xuất vitamin D3 nội sinh trong da.
“Việc thiếu hụt vitamin D khiến quá trình tích mỡ diễn ra dễ dàng hơn và tăng nguy cơ đề kháng insulin và tích mỡ bụng. Ngoài ra, việc thiếu hụt vitamin D cũng đẩy nhanh tiến trình bệnh tiểu đường”, Thạc sĩ Huyền nói.
Suy giảm chức năng thận vì lạm dụng
Chính vì biết vitamin D có liên quan đến chuyển hóa, không ít người đã vội vã tự mua các loại viên uống bổ sung liều cao về dùng mà không qua thăm khám.
Thạc sĩ Huyền nhấn mạnh, không giống như vitamin C hay nhóm B nếu thừa sẽ tự đào thải qua nước tiểu, vitamin D dư thừa sẽ tích tụ lại trong mô mỡ và gan, gây ra tình trạng ngộ độc kéo dài.
Một bệnh nhân nữ 58 tuổi là ví dụ điển hình. Người phụ nữ này bị thừa cân nên đã tự ý bổ sung vitamin D3 phòng loãng xương, giảm cân với liều 10.000 IU/ngày liên tục trong nhiều tháng mà không được nhân viên y tế theo dõi.
“Sau một thời gian, người bệnh chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, đi tiểu nhiều, táo bón. Khi bà đi khám, xét nghiệm cho thấy nồng độ 25-hydroxyvitamin D trong máu tăng rất cao (375 nmol/L), kèm tăng canxi máu (1,5 mmol/L) và suy giảm chức năng thận.
Bệnh nhân được xác định bị tăng canxi máu liên quan đến sử dụng vitamin D liều cao kéo dài. Sau khi ngừng vitamin D và các sản phẩm bổ sung canxi không cần thiết, tình trạng sức khỏe của người bệnh dần cải thiện”, Thạc sĩ Huyền thông tin.
Các chuyên gia nhấn mạnh, vitamin D rất cần thiết cho sức khỏe xương nhưng bổ sung quá mức có thể gây hại, dẫn tới ngộ độc. Ngộ độc vitamin D (thường xảy ra khi nồng độ trong máu vượt quá 375-500 nmol/L trong thời gian dài) sẽ dẫn đến tăng canxi huyết với các biến chứng như: chán ăn, buồn nôn, táo bón nặng, lơ mơ, lú lẫn, trầm cảm thậm chí hôn mê.
“Dù thiếu vitamin D có liên quan mật thiết đến béo phì nhưng các nghiên cứu lâm sàng cho kết quả là nếu chỉ uống vitamin D thôi thì không giúp bạn giảm cân hay giảm mỡ bụng thần tốc được”, Thạc sĩ Huyền nhấn mạnh.
Vì thế, để cơ thể hấp thu vitamin D an toàn và hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo:
Duy trì thói quen tắm nắng hợp lý vào buổi sáng sớm kết hợp với chế độ ăn uống đa dạng, vận động ngoài trời thường xuyên.
Không tự ý dùng liều cao: Tuyệt đối không tự mua các sản phẩm bổ sung vitamin D liều cao khi chưa có kết quả xét nghiệm hoặc chỉ định trực tiếp từ bác sĩ.
Chủ động thăm khám: Người thừa cân, béo phì hoặc nghi ngờ thiếu hụt vi chất nên đến các cơ sở y tế để kiểm tra. Bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều chỉnh dinh dưỡng và liều lượng bổ sung chuẩn xác nhất, giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
