Tại hội nghị sáng 27/1, bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), cho hay đây là điểm mới trong Nghị định 371. Văn bản này có hiệu lực từ 31/12/2025, quy định cụ thể mức phạt vi phạm hành chính lĩnh vực y tế.
Theo bà Thủy, nghị định mới không chỉ xử lý người trực tiếp hút mà còn quy trách nhiệm cho người đứng đầu địa điểm cấm hút thuốc. Cụ thể, người có quyền quản lý nhưng dung túng hoặc không thực hiện biện pháp ngăn chặn hành vi sử dụng thuốc lá thế hệ mới trong khuôn viên mình phụ trách bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng. Đối với người trực tiếp sử dụng, mức phạt dao động 3-5 triệu đồng. Mọi tang vật vi phạm đều bị tịch thu và tiêu hủy nhằm ngăn chặn tái sử dụng hoặc thẩm lậu ra thị trường.
Thiết bị sử dụng thuốc lá điện tử của một học sinh. Ảnh: Phan Dương
Đại diện Vụ Pháp chế lý giải trong môi trường giáo dục, trách nhiệm quản lý thuộc về nhà trường. Khi cơ quan chức năng kiểm tra, phát hiện học sinh sử dụng thuốc lá điện tử, hiệu trưởng với tư cách người đứng đầu sẽ bị xử lý nếu cơ quan chức năng xác định có hành vi buông lỏng quản lý, thiếu biện pháp giám sát, ngăn ngừa. Đây là lần đầu tiên luật hóa trách nhiệm của người đứng đầu trường học liên quan đến vấn nạn này.
Để tăng tính răn đe và hiệu quả thực thi, thẩm quyền xử phạt không chỉ giới hạn ở thanh tra y tế mà mở rộng cho nhiều lực lượng như chủ tịch UBND các cấp, công an, quản lý thị trường, hải quan, biên phòng và cảnh sát biển. Bộ Y tế đánh giá việc phân cấp triệt để giúp lực lượng chức năng phát hiện, xử lý kịp thời vi phạm tại các điểm nóng như trường học hay khu dân cư.
Bên cạnh xử phạt hành chính, các hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng số lượng lớn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Buôn bán hàng cấm. Khung hình phạt cao nhất lên tới một tỷ đồng hoặc 5 năm tù, tùy mức độ vi phạm.
Quy định siết chặt quản lý ra đời trong bối cảnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá thế hệ mới tại Việt Nam tăng nhanh ở mức đáng báo động. Thống kê giai đoạn 2019-2023 cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá điện tử ở học sinh 13-17 tuổi tăng vọt từ 2,6% lên 8,1%. Năm 2023, cả nước ghi nhận hơn 1.200 ca nhập viện do ngộ độc và các bệnh lý liên quan đến loại sản phẩm này.
Trước thực trạng trên, tại kỳ họp tháng 11/2024, Quốc hội đã thống nhất cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Việt Nam hiện là một trong số hơn 40 quốc gia cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Tác động của lệnh cấm bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực. Theo báo cáo của Bộ Công an, số vụ việc liên quan đến thuốc lá điện tử, đặc biệt là các vụ tẩm ướp ma túy trong năm 2025 giảm mạnh. Tại Bệnh viện Bạch Mai, số ca ngộ độc cấp cứu giảm từ trung bình 5-6 ca/tháng xuống còn 1-2 ca.
