Thời tiết mùa thu với đặc trưng hanh khô, se lạnh và biến đổi thất thường là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý về đường hô hấp. Nhiều người gặp phải những triệu chứng khó chịu như ho khan, khàn tiếng, khô họng hay cảm mạo triền miên trong khoảng thời gian này.
Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược cổ truyền Việt Nam cho biết, theo y học cổ truyền, tạng phế (phổi) giữ vai trò chủ khí. Khi phế bị suy yếu, cơ thể rất dễ xuất hiện các chứng ho, hen, mũi khô, khàn tiếng, đồng thời làm bùng phát các bệnh lý mạn tính như viêm phế quản hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Khi khí hậu khô hanh tấn công, phế sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên, gây ra các triệu chứng ho khan, ít đờm, họng khô rát và khát nước.
Do đó, nguyên tắc dưỡng sinh trong mùa thu cần lấy việc dưỡng âm, nhuận phế làm trọng tâm. Sử dụng các vị thuốc có tính chất này sẽ giúp làm dịu niêm mạc đường hô hấp, bổ sung lượng tân dịch đã mất, giảm tình trạng khô nóng trong phổi, từ đó phòng ngừa và cải thiện hiệu quả các bệnh lý hô hấp.
Lá dâu, bồ công anh là những vị thuốc quý người dân nên sử dụng trong mùa thu.
Lá dâu (tang diệp) là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, có vị đắng ngọt, tính hàn, quy vào kinh Phế và Can. Lá dâu được sử dụng phổ biến để thanh nhiệt, giải độc, làm mát phổi và chỉ ho, thường dùng trị cảm mạo phong nhiệt, ho khan, viêm họng.
Khi thời tiết hanh khô làm niêm mạc họng bị tổn thương, lá dâu làm dịu và thanh mát đường hô hấp. Y học hiện đại cũng chứng minh lá dâu chứa các hoạt chất flavonoid và alkaloid có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm, hạ sốt với liều dùng từ 6 đến 12g mỗi ngày. Người dân có thể phơi khô lá dâu hãm trà uống hằng ngày hoặc sắc cùng cúc hoa, bạc hà để làm bài thuốc giải cảm.
Bồ công anh cũng là vị thuốc quý với vị đắng, ngọt, tính hàn, quy vào kinh Can và Vị. Dù không trực tiếp bổ phổi, bồ công anh đóng vai trò quan trọng trong việc thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, từ đó gián tiếp hỗ trợ sức khỏe đường hô hấp. Khi phế bị tổn thương do viêm nhiễm, bồ công anh giúp giảm nhanh các triệu chứng viêm, sưng, nóng, đỏ, đau.
Theo nghiên cứu hiện đại, bồ công anh chứa taraxasterol và taraxacin có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng, chống viêm mạnh mẽ, rất tốt cho các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp với liều dùng 10-20g tươi hoặc 5-10g khô mỗi ngày.
