Đau bụng tưởng bệnh dạ dày thông thường
Ông N.Q.C (57 tuổi, Hà Nội) thường xuyên phải thức đêm do đặc thù công việc. Khoảng 2 tuần trước khi đến bệnh viện, ông xuất hiện những cơn đau âm ỉ vùng thượng vị kèm ợ hơi. Nghĩ đây là biểu hiện của bệnh dạ dày do sinh hoạt thất thường, ông không đi khám mà tự theo dõi tại nhà.
Khi triệu chứng không thuyên giảm, ông đến bệnh viện kiểm tra. Nội soi phát hiện hai vùng niêm mạc biến đổi cấu trúc, một vùng khoảng 2cm ở góc bờ cong nhỏ và một vùng khoảng 1cm ở mặt trước hang vị.
Đáng chú ý, các tổn thương xuất hiện trên nền niêm mạc dạ dày bị viêm teo nặng, mức C3 theo phân loại Kimura kèm theo dương tính với vi khuẩn HP.
Kết quả sinh thiết sau đó xác định ung thư dạ dày. Các bác sĩ chỉ đinh phẫu thuật cắt 3/4 dạ dày kèm theo hóa xạ trị.
Theo PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, ung thư dạ dày thường hình thành qua một quá trình tổn thương niêm mạc kéo dài, với sự tham gia của nhiều yếu tố.
Trong đó, Helicobacter pylori (H. pylori) là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng. Vi khuẩn này có thể gây viêm dạ dày mạn tính, dẫn tới teo niêm mạc, biến đổi tế bào và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
IARC/WHO xếp H. pylori là tác nhân gây ung thư ở người. Một báo cáo của IARC công bố năm 2026 cho biết các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy điều trị tiệt trừ H. pylori có thể làm giảm tỷ lệ mắc ung thư dạ dày 36% và tử vong do bệnh này 22%.
Ngoài H. pylori, chế độ ăn nhiều thực phẩm ướp muối, đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm hun khói hoặc nướng cháy; hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và một số yếu tố gia đình, bệnh lý dạ dày cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Những thói quen bức tử dạ dày
Theo ThS.BS Nguyễn Thế Phương, Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, thói quen ăn mặn và sử dụng thường xuyên các món muối chua là vấn đề đáng lưu ý trong chế độ ăn của người Việt.
Các thực phẩm như dưa muối, cà muối, cá khô, thịt ướp mặn, đồ hun khói hoặc nướng cháy nếu được sử dụng thường xuyên trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương dạ dày.
“Điều đáng lo là nhiều yếu tố nguy cơ xuất phát từ những thói quen rất bình thường trong đời sống hằng ngày. Khi ăn mặn, sử dụng đồ muối chua, hút thuốc, uống rượu bia kéo dài và đồng thời nhiễm H. pylori hoặc có viêm dạ dày mạn tính, nguy cơ càng đáng lưu ý”, BS Thế Phương cho biết.
Theo GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận gần 969.000 ca ung thư dạ dày mới và hơn 660.000 người tử vong vì căn bệnh này. Ung thư dạ dày đứng thứ 5 về số ca mắc cũng như số người tử vong do ung thư trên toàn cầu.
Tại Việt Nam, năm 2022 có 16.277 ca mắc mới, đưa ung thư dạ dày vào nhóm 5 loại ung thư có số ca mắc cao nhất.
Trong khi đó, ung thư dạ dày giai đoạn sớm có thể không có triệu chứng hoặc biểu hiện tương tự các bệnh lý dạ dày thông thường. Vì vậy, người bệnh dễ tự mua thuốc điều trị mà bỏ qua việc tìm nguyên nhân.
PGS Phương cảnh báo các dấu hiệu cần lưu ý gồm đau vùng thượng vị kéo dài hoặc tái diễn, đầy bụng, nhanh no, buồn nôn hoặc nôn, sụt cân không rõ nguyên nhân, nuốt khó, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.
Với người có triệu chứng bất thường kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định nội soi để quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày. Đặc biệt, những người có viêm teo dạ dày, chuyển sản ruột, loạn sản, polyp hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
Với H. pylori, xét nghiệm và điều trị cũng là một phần quan trọng trong phòng ngừa. Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chờ đến khi đau dữ dội, sụt cân hoặc xuất huyết tiêu hóa mới đi khám.
