Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định hướng xây dựng hệ thống công trình ngầm đa năng nhằm giải quyết triệt để các điểm nghẽn đô thị như úng ngập, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.
Tâm điểm của chiến lược này là hệ thống bể ngầm khổng lồ dung tích 125 triệu m³, kết hợp giao thông và thoát nước theo mô hình TOD, thời gian đề xuất là giai đoạn 2036–2045. Theo tính toán, công trình có thể giúp giảm thiệt hại do ngập úng lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Với dung tích dự kiến 125 triệu m³, quy mô này tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic (~2.500 m³/bể), và 180 lần tổng hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay theo Guinness.
G-Cans hoàn thành năm 2006, dài 6,3 km, sâu 50–70 m, tổng dung tích khoảng 670.000 m³. Riêng bể chính Pantheon có kích thước tương đương khoảng 140 bể bơi Olympic, được chống đỡ bởi 59 trụ bê tông, mỗi trụ nặng khoảng 500 tấn để chịu áp lực nước khổng lồ. Ảnh: Bên trong hệ thống G-Cans.
Về nguyên lý vận hành, G-Cans thu gom nước mưa qua hệ thống đường hầm ngầm, dẫn về bể chứa trung tâm, sau đó bơm ra sông Edogawa với công suất 200 m³/giây khi mực nước cho phép. Mô hình Hà Nội dự kiến vận hành tương tự, xả nước ra hệ thống sông Hồng – Đuống nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô. Hệ thống G-Cans có khả năng xử lý lượng mưa khoảng 550 mm trong 3 ngày. Sau cơn bão Shanshan năm 2024, công trình này đã trữ lượng nước tương đương 4 lần sân vận động Tokyo Dome mà không gây thiệt hại lớn cho trung tâm Tokyo. Ảnh: Một bể chứa của hệ thống.
Trong khi đó, Hà Nội từng ghi nhận mưa kỷ lục 300–500mm chỉ trong một ngày, với mật độ bê tông hóa cao và nhiều khu vực có cao độ thấp. Yêu cầu điều tiết nước đặt ra lớn hơn đáng kể, lý giải cho định hướng quy mô vượt trội so với G-Cans. Ảnh: Tình trạng ngập úng tại khu vực xã An Khánh (9/2025)
So với các hệ thống chống lũ quốc tế như Delta Works (Hà Lan, hệ thống đê chắn biển) và hệ thống hầm trữ nước thải/mưa Deep Tunnel (TARP) tại Chicago, G‑Cans Tokyo hiện thường được xem là hệ thống bể ngầm chống ngập đô thị lớn nhất thế giới, với dung tích khoảng 670.000 m³ và công suất bơm hàng trăm m³/giây. Ảnh: Hồ chứa McCook thuộc hệ thống Deep Tunnel (TARP) của Chicago (MWRD)
Bên cạnh chống ngập, hệ thống ngầm của Hà Nội còn được định hướng tạo không gian đa năng như trung tâm thương mại, bãi đỗ xe, tuyến metro ngầm. Qua đó thúc đẩy giá trị kinh tế nếu khai thác hiệu quả.
Bài học từ Tokyo cho thấy hạ tầng kỹ thuật có thể trở thành tài sản đô thị. G-Cans hiện mở cửa tham quan như một "thánh đường ngầm" với cầu thang sâu 72m, thu hút hàng nghìn lượt khách mỗi năm, kết hợp chức năng kỹ thuật với giáo dục – du lịch.
Song song với siêu bể ngầm, Hà Nội còn đẩy mạnh xây dựng thêm 20 hồ điều hòa mới, mở rộng sông Nhuệ – Đáy và hệ thống cống hộp lớn. Kết hợp thông minh hóa đô thị và dự báo mưa bằng AI, hướng tới một hệ thống chống ngập bền vững cho thế kỷ tới.
Trong bài có sử dụng ảnh minh hoạ từ AI
Huy Nguyễn
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
