Điện thoại Google Pixel Fold
Thông tin từ Nikkei Asia dẫn các nguồn tin thân cận cho biết, bắt đầu từ năm 2026, Google sẽ tiến hành phát triển và sản xuất từ giai đoạn sơ khởi (from scratch) đối với các dòng điện thoại cao cấp nhất của hãng bao gồm Pixel, Pixel Pro và Pixel Fold tại Việt Nam. Động thái này diễn ra song song với việc Apple thực hiện chiến lược tương tự cho iPhone tại Ấn Độ, phản ánh xu hướng các tập đoàn công nghệ Mỹ đang ráo riết hoàn thiện một chuỗi cung ứng khép kín bên ngoài Trung Quốc.
Bước nhảy vọt từ lắp ráp sang "khai sinh" sản phẩm
Điểm cốt lõi trong kế hoạch mới của Google nằm ở thuật ngữ NPI (New Product Introduction - Quy trình giới thiệu sản phẩm mới). Trong ngành công nghiệp điện tử, NPI là giai đoạn then chốt và phức tạp nhất, bao gồm việc phát triển thiết kế, kiểm chứng kỹ thuật và tinh chỉnh quy trình trước khi đi vào sản xuất đại trà.
Nếu như trước đây, các nhà máy tại Việt Nam chủ yếu tiếp nhận quy trình lắp ráp từ các bản thiết kế đã hoàn thiện, thì việc tiếp nhận NPI đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ tham gia trực tiếp vào quá trình "thai nghén" sản phẩm.
Ảnh minh họa
Theo giới chuyên môn, việc được các "gã khổng lồ" công nghệ tin tưởng giao phó quy trình NPI được xem là "tấm huy chương" bảo chứng cho năng lực kỹ thuật của nhà cung ứng. Điều này đòi hỏi hàng trăm kỹ sư từ cả phía Google và đối tác phải làm việc liên tục, cùng với sự đầu tư lớn vào thiết bị kiểm thử và khuôn mẫu chính xác.
Một nguồn tin từ chuỗi cung ứng của Apple chia sẻ rằng mục tiêu của NPI là đạt được chức năng, độ tương thích và độ tin cậy phù hợp cho sản xuất hàng loạt; nếu NPI thất bại, sản phẩm mới sẽ không thể ra mắt.
Tuy nhiên, Google vẫn giữ sự thận trọng nhất định khi việc phát triển dòng Pixel A (phân khúc thấp hơn) hiện tại vẫn được duy trì ở Trung Quốc. Việc tách bạch này cho thấy quá trình chuyển dịch là một lộ trình dài hơi và có tính toán kỹ lưỡng dựa trên độ phức tạp của từng dòng sản phẩm.
Bài toán khó về hệ sinh thái và rào cản từ "công xưởng thế giới"
Dù Google đã sản xuất hàng loạt điện thoại thông minh tại Việt Nam và thực hiện một số quy trình kiểm chứng, nhưng việc chuyển dịch toàn bộ khâu NPI ra khỏi Trung Quốc không phải là con đường trải hoa hồng. Thực tế, cả Google và Apple vẫn phải duy trì các hoạt động NPI tại Trung Quốc do lợi thế quá lớn về độ hoàn thiện của chuỗi cung ứng và kinh nghiệm lâu năm của quốc gia tỷ dân này.
Một thách thức lớn khác đến từ rào cản thương mại. Theo Nikkei Asia, nỗ lực mở rộng năng lực sản xuất tại Việt Nam của Google trong năm ngoái đã từng bị chậm tiến độ do những khó khăn trong việc nhập khẩu thiết bị sản xuất chuyên dụng. Phía Trung Quốc hiện đang siết chặt kiểm soát xuất khẩu máy móc và hạn chế việc điều chuyển nhân sự kỹ thuật sang các quốc gia khác.
Đại diện một nhà cung ứng làm việc với cả hai ông lớn công nghệ thừa nhận rằng rất nhiều thiết bị kiểm tra (testing equipment) được sản xuất tại Trung Quốc, rất khó để xuất khẩu sang nước thứ ba. Đây là bài toán về sự phụ thuộc vào hệ sinh thái thiết bị phụ trợ mà các quốc gia như Việt Nam hay Ấn Độ cần thời gian để khắc phục.
Triển vọng của chuỗi cung ứng độc lập
Dưới góc nhìn phân tích, bà Lori Chang từ Isaiah Research nhận định rằng giai đoạn đầu của việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng thường chỉ dừng lại ở việc sao chép quy trình sản xuất hoặc lắp ráp từng phần. Chỉ khi năng lực kỹ thuật nội địa và nguồn cung linh kiện đủ trưởng thành, các tập đoàn mới dần đưa quy trình NPI ra nước ngoài. Do đó, quyết định của Google được xem là tín hiệu xác nhận chuỗi cung ứng tại Việt Nam đã đạt đến độ chín muồi nhất định về kỹ thuật.
Trong bối cảnh chính sách thuế quan của chính quyền Donald Trump có thể tạo ra những biến động mới từ tháng 4 năm ngoái, áp lực phải sở hữu một chuỗi cung ứng "phi Trung Quốc" (non-China supply chain) đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết đối với các tập đoàn Mỹ. Nếu Google thành công trong việc phát triển smartphone từ con số 0 tại Việt Nam, đây sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho khả năng vận hành độc lập của chuỗi cung ứng mới, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất và mở ra cơ hội thâm nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu cho các doanh nghiệp Việt.
