Điều dưỡng cứu người ngừng tim trong quán cà phê

Phát hiện nam thanh niên co giật, tím tái, ngừng tuần hoàn giữa quán cà phê, điều dưỡng Nguyễn Thị Mai Hương ép tim hồi sức, giúp người bệnh có mạch trở lại trước khi xe cấp cứu tới.

Ngày 14/7, Sở Y tế Hà Nội cho biết chị Hương, Điều dưỡng trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, thực hiện ca cấp cứu này khi cùng gia đình tới một quán cà phê ở khu vực Linh Đàm. Khoảng hơn 10h, chị đang ngồi bên ngoài thì nghe tiếng hô hoán có người ngã trong quán. Theo phản xạ nghề nghiệp, nữ điều dưỡng lập tức chạy vào.

Một nam thanh niên ngoài 30 tuổi nằm bất động trên nền nhà, toàn thân co cứng, liên tục lên cơn co giật. Trong lúc mọi người xung quanh hoảng loạn, chị Hương tiếp cận, nới lỏng quần áo, giữ vùng đầu và cổ để tránh chấn thương do va đập, đồng thời theo dõi sát diễn biến.

Cơn co giật vừa dứt, cơ thể nạn nhân mềm dần, chân tay duỗi thẳng, môi tím tái. Nhận thấy dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng, chị kiểm tra mạch cảnh trong khoảng 10 giây. Không thấy mạch, chị xác định người bệnh ngừng tuần hoàn (ngưng tim, ngưng thở) nên lập tức ép tim, đồng thời yêu cầu người xung quanh gọi Trung tâm Cấp cứu 115.

Sau hơn một phút ép tim liên tục, nam thanh niên có mạch trở lại, ho, khạc đờm dãi rồi dần tỉnh. Chị Hương tiếp tục theo dõi hô hấp, ý thức và giữ thông đường thở. Khoảng 15 phút sau, nhân viên 115 tới nơi, xử trí và chuyển bệnh nhân đến bệnh viện.

"Đến khi bệnh nhân tỉnh lại, tôi mới thấy nhẹ nhõm", chị Hương nói, cho biết cấp cứu ngoài cộng đồng khó hơn nhiều so với trong bệnh viện vì thiếu thiết bị và người hỗ trợ.

Chị cho biết lúc nạn nhân co giật, vài người định nhét đũa, thìa vào miệng bệnh nhân vì sợ cắn vào lưỡi. Nữ điều dưỡng kịp ngăn lại, khẳng định đây là quan niệm sai lầm còn phổ biến. Việc đưa vật cứng vào miệng người co giật không bảo vệ được nạn nhân, ngược lại có thể làm gãy răng, rách môi, tổn thương lưỡi và khoang miệng. Vật đưa vào còn nguy cơ gãy, rơi vào đường thở gây hóc, khiến tình trạng thiếu oxy trầm trọng thêm. Người hỗ trợ cũng dễ bị cắn vào tay do cơ hàm nạn nhân co mạnh ngoài ý muốn.

Theo chị Hương, khi gặp người co giật, điều quan trọng là giữ bình tĩnh, che chắn cho họ khỏi va đập và chờ cơn co giật kết thúc. Người xung quanh không nên ghì giữ tay chân, tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì vào miệng nạn nhân.

Thay vào đó, cần dọn các vật cứng, sắc nhọn khỏi khu vực, kê vật mềm dưới đầu và nới lỏng quần áo quanh cổ. Không bế xốc người bệnh dậy, không cho uống nước, uống thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian khi họ chưa tỉnh táo.

Co giật không chỉ xảy ra ở người động kinh mà còn báo hiệu nhiều tình huống cấp cứu như đột quỵ, hạ đường huyết, chấn thương sọ não, rối loạn điện giải, rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tuần hoàn. Trong ca này, biểu hiện co cứng ban đầu dễ khiến người chứng kiến nghĩ đến động kinh. Nhưng khi cơn co giật dứt, nạn nhân mềm người, tím tái, mất phản ứng và không còn mạch. Đánh giá kịp thời giúp chị Hương nhận ra tình trạng ngừng tuần hoàn và ép tim ngay tại chỗ.

Chị nhấn mạnh sơ cấp cứu ban đầu giữ vai trò quyết định, bởi nhân viên y tế không phải lúc nào cũng có mặt trong những phút đầu tiên. Nếu người dân nhận biết đúng dấu hiệu ngừng tuần hoàn, gọi cấp cứu sớm và biết hồi sinh tim phổi, cơ hội sống của bệnh nhân sẽ tăng đáng kể. Khi phát hiện người ngừng tim, ngừng thở, người có kỹ năng cần thực hiện hồi sinh tim phổi (CPR) ngay và gọi 115 trong thời gian sớm nhất.