Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 21/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm đó là cơ chế bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Đại biểu Nguyễn Duy Minh (đoàn Đà Nẵng) cho rằng, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được đánh giá không chỉ bằng giá trị tài sản được hoàn trả mà bằng khả năng người dân bị thu hồi đất có phục hồi hoặc được duy trì đời sống và sinh kế sau khi bị thu hồi hay không.
“ Hai hộ dân nhận mức bồi thường như nhau hoàn toàn có thể rơi vào hai số phận khác nhau. Một người có thể tìm được nơi ở, nơi làm việc ở gần, nhưng một người thì mất trắng nguồn thu nhập vì phải chuyển nơi ở đi quá xa ”, ông Minh cho biết.
Đại biểu Nguyễn Duy Minh. (Ảnh: Thủy Nguyên)
Về hỗ trợ của Nhà nước khi thu hồi đất và bố trí tái định cư, đại biểu Minh đề nghị không coi trách nhiệm của Nhà nước kết thúc ngay khi việc bồi thường được chi trả. Thay vào đó đại biểu đề nghị quy định chính sách hỗ trợ gắn với một giai đoạn phục hồi sinh kế sau khi đã thu hồi đất.
Đại biểu Minh cũng đề xuất quyền của người dân khi bị thu hồi đất được bày tỏ nguyện vọng về địa điểm tái định cư, đặc biệt là nguyện vọng tái định cư tại chỗ. “ Nguyện vọng này phải được ghi nhận và xem xét thực chất khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ”, ông Minh nhấn mạnh.
Cũng liên quan đến vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) góp ý về quy định cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong một số dự án đặc thù.
Ông Hạ đánh giá, quy định này có thể giúp đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn các công trình. Song đại biểu nhấn mạnh cần chú trọng ổn định đời sống, chỗ ở và sinh kế của người dân.
“ Một gia đình khi bị thu hồi đất mà chưa có tái định cư sẽ rất nhiều gặp rất nhiều khó khăn, vấn đề: Con cái học ở đâu, gia đình ở đâu, con cái học ở đâu, sinh kế thế làm sao? Vấn đề không phải chỉ là bồi thường bao nhiêu tiền, mà là ổn định cuộc sống cho người bị thu hồi đất ”, ông Tạ Văn Hạ nói.
3 đề xuất hoàn thiện cơ chế định giá đất
Tham gia góp ý kiến về cơ chế định giá đất, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) cho biết, so với Luật năm 2024, dự thảo lần này không còn quy định về cơ chế khung giá đất của Chính phủ. Vì vậy, bảng giá đất và hệ số K trở thành cơ sở duy nhất để xác định giá đất phục vụ nghĩa vụ tài chính và bồi thường, trừ trường hợp xác định giá đất.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu. (Ảnh: Thủy Nguyên)
“ Cách tiếp cận này đơn giản hơn, cũng làm tăng đáng kể vai trò của bảng giá đất và hệ số K. Nhưng dự thảo lại không quy định về tiêu chí, nguyên tắc, phương pháp xác định hệ số K; cũng không quy định chu kỳ điều chỉnh và không giao Chính phủ quy định chi tiết ”, đại biểu nói.
Để hoàn thiện chính sách về tài chính đất đai và giá đất, đại biểu Hoàng Minh Hiếu nêu 3 đề xuất.
Một là bổ sung các nguyên tắc bắt buộc trong xây dựng bảng giá đất và hệ số K như bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu, có khả năng kiểm chứng và quy định cơ chế kiểm tra, giám sát quá trình định giá đất.
Hai là quy định ngưỡng kích hoạt rà soát tự động để trong trường hợp biên độ biến động giá giao dịch thực tế trên thị trường vượt quá một khoảng nhất định, cơ quan Nhà nước phải tự động rà soát, điều chỉnh hệ số K mà không phụ thuộc vào chu kỳ cố định.
Ba là khi Nhà nước thu hồi đất, cần bảo đảm tính nhất quán về thời điểm và hệ số áp dụng đối với các trường hợp tương đồng trong cùng một phương án hoặc cùng một giai đoạn bồi thường.
Việc quy định như vậy, theo đại biểu, sẽ tránh các trường hợp phát sinh chênh lệch chỉ vì thời điểm xử lý hồ sơ khác nhau, có thể dẫn đến việc người dân, doanh nghiệp cảm thấy bất công và phát sinh các khiếu kiện.
