Đại biểu Quốc hội: Cơ sở dữ liệu giá đất cần sát giao dịch thực tế

Nhiều đại biểu đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất dựa trên giao dịch thực tế, tránh nguy cơ quay lại giá hành chính nhằm bảo vệ quyền lợi cho người dân.

Sáng 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng sửa đổi Luật Đất đai. Theo dự luật, Chính phủ đề xuất giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu, phương pháp định giá, kết nối liên thông với các dữ liệu chuyên ngành liên quan. Cơ quan soạn thảo đề nghị bỏ giá đất cụ thể, thay vào đó sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh để giải quyết các quan hệ tài chính về đất đai.

Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ Đào Chí Nghĩa nói ủng hộ mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, giảm đầu mối công việc để xác định giá đất. Tuy nhiên, ông cho rằng cần dựa trên thực tế khi giá đất không chỉ là con số hành chính đơn thuần.

"Đó là giá trị kinh tế của một tài sản đặc biệt, chịu tác động rất lớn bởi vị trí, hạ tầng, quy hoạch, mục đích sử dụng và diễn biến của thị trường", đại biểu nêu.

Theo ông Nghĩa, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, thông tin thị trường tại một số nơi vẫn chưa đồng bộ, áp dụng thực tế nhiều khó khăn. Bởi vậy, ông lo ngại việc áp dụng bảng giá cho nhiều mục đích sẽ tác động đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp khi dữ liệu đầu vào chưa đầy đủ, có độ lệch pha với thị trường.

Phó đoàn đại biểu TP Cần Thơ đề nghị dự luật cần bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ, xây dựng được cơ sở dữ liệu giá đất từ giao dịch thực tế, liên thông với cơ sở dữ liệu đất đai, thuế, công chứng... Cùng với đó, theo ông Nghĩa, cơ quan soạn thảo cũng nên quy định rõ tiêu chí, ngưỡng biến động giá đất để bắt buộc rà soát, điều chỉnh bảng giá.

"Với những trường hợp Nhà nước thu hồi đất có quy mô lớn, liên xã, liên vùng, giá trị đất biến động mạnh, cần có cơ chế hiệu chỉnh để bảo đảm mức bồi thường sát với giá trị thực tế", đại biểu đề xuất.

Tương tự, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng Nguyễn Duy Minh cũng lo ngại việc áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh khi dữ liệu đầu vào chưa đầy đủ.

Ông Minh nhắc lại tình trạng ở một số địa phương thời gian qua phát sinh vướng mắc khi áp dụng bảng giá đất mới. Cụ thể, tiền chuyển mục đích sử dụng đất tăng lên gấp nhiều lần sau mỗi lần điều chỉnh bảng giá. Trong khi đó, cơ quan quản lý thừa nhận dữ liệu đầu vào chưa phản ánh đầy đủ thực tế và phải điều chỉnh hệ số đất nhiều lần.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về chất lượng dữ liệu đầu vào, khả năng kiểm chứng, trách nhiệm công khai cũng như kết quả xác định giá đất... vào nguyên tắc định giá đất (Điều 75 của dự luật).

Trong khi đó, ông Hoàng Văn Nghĩa, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu gợi ý thành lập Hội đồng thẩm định giá đất độc lập cấp quốc gia. Cơ quan này sẽ giúp Chính phủ xây dựng khung tiêu chuẩn quy định giá, chuẩn hóa sát quy luật của thị trường, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Ông Nghĩa cho rằng giá đất không thể áp đặt hành chính hay bị thao túng, thổi giá, mà phải bồi thường sát thị trường và tính đủ hỗ trợ để người dân không chịu thiệt thòi.

Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ nói rằng Luật Đất đai đã sửa nhiều lần, trong đó việc xác định giá theo nguyên tắc thị trường là một bước đi trong quá trình xây dựng luật. Tuy nhiên, theo ông Hạ, đến nay việc thực hiện mục tiêu này vẫn tương đối khó khăn.

Ông nhìn nhận điểm quan trọng là cần đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người có quyền sử dụng đất và nhà đầu tư. "Giá trị địa tô cần được phân phối như thế nào cho hợp lý", ông Hạ đặt vấn đề.

Ông lo ngại nguy cơ quay lại cơ chế giá hành chính nếu tiếp tục thiếu dữ liệu giao dịch thực tế, thị trường chưa minh bạch và còn tình trạng đầu cơ, thổi giá.

"Chúng ta sửa đổi tiến bộ, rồi quay lại như cũ thì khoảng cách giữa giá của Nhà nước và thị trường sẽ tái diễn. Khi đó, mức bồi thường không sát với giá trị thực trên thị trường", ông Hạ chia sẻ.

Đại biểu cho rằng đây chính là gốc rễ của vấn đề, nguyên nhân của tranh chấp, khiếu nại của người dân. Vì vậy, ông đề nghị nhà điều hành phải tập trung nghiên cứu, đưa ra giải pháp căn cơ.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị tách biệt mức giá bồi thường giữa đất thu hồi làm dự án thương mại và công cộng, an ninh, quốc phòng do chênh lệch địa tô lớn. Ông đồng tình cơ chế nhà đầu tư thỏa thuận 75% diện tích và Nhà nước thu hồi 25% còn lại, nhưng phải áp dụng cùng một mức giá. Bởi ông lo ngại, trường hợp giá Nhà nước thấp hơn mức thỏa thuận, người dân sẽ không đồng thuận, dẫn tới khiếu kiện kéo dài.

Quốc hội dự kiến tiếp tục xem xét, thông qua Luật Đất đai sửa đổi tại kỳ họp vào tháng 10.