Anh Huy ở Mỹ, đau vùng hông lưng âm ỉ cả tuần, uống thuốc giảm đau. Giữa tháng một, anh về Việt Nam, vừa xuống sân bay đột ngột đau bụng vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Phó khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho hay anh Huy có viên sỏi 15 mm ở đoạn đầu niệu quản trái, thận trái ứ nước độ một. Một viên sỏi khác nằm ở đài thận dưới, kích thước khoảng 12 mm. Bác sĩ chẩn đoán sỏi kẹt niệu quản dẫn đến tắc nghẽn cấp tính là nguyên nhân khiến anh Huy đau quặn thận.
Theo bác sĩ Cương, sỏi niệu quản từ 1 cm trở lên khó điều trị nội khoa, người bệnh cần phẫu thuật sớm tránh biến chứng tổn thương thận. Anh Huy có sỏi niệu quản và sỏi cùng một bên thận, bác sĩ chọn nội soi tán sỏi ngược dòng bằng ống soi mềm không có vết mổ, ít biến chứng, thời gian hồi phục nhanh hơn so với tán sỏi qua da.
Bác sĩ Cương cùng êkíp sử dụng ống soi mềm, siêu nhỏ, đường kính 7.5F (2.5 mm) đưa lên niệu quản dễ dàng. Đầu ống soi có thể bẻ cong gần 270 độ nên tiếp cận được sỏi ở vị trí khó trong đài thận mà không cần đặt ống thông tiểu JJ trước để làm rộng niệu quản, tiết kiệm thời gian và chi phí điều trị.
Bác sĩ kích hoạt năng lượng laser phá vỡ sỏi thành những mảnh nhỏ li ti 1-2 mm, dễ dàng theo đường tiểu ra ngoài. Sau tán sỏi, người bệnh được đặt một ống thông JJ từ thận xuống bàng quang để bảo vệ niệu quản, giảm nguy cơ tắc nghẽn, hồi phục tốt hơn. Anh Huy hết đau quặn thận, hôm sau được xuất viện.
Bác sĩ Cương (trái) và BS.CKI Phan Trường Nam phẫu thuật nội soi tán sỏi ngược dòng cho anh Huy. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sỏi thận thường gặp ở nam giới độ tuổi 30-55, hình thành từ các chất muối và khoáng chất quá bão hòa, lắng đọng trong thận hoặc đường tiết niệu. Các yếu tố tăng nguy cơ sỏi thận như uống ít nước, ăn nhiều thực phẩm chứa oxalat, nhiều muối, béo phì, tiền sử gia đình mắc sỏi thận, mắc bệnh lý về tiêu hóa, đái tháo đường, gout...
Theo bác sĩ Cương, đa số sỏi thận phát triển âm thầm trong thời gian dài không có triệu chứng. Khi sỏi lớn gây biến chứng hoặc người bệnh đi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện sỏi. Sỏi thận di chuyển xuống kẹt ở niệu quản có thể gây tắc nghẽn dòng tiểu, khởi phát cơn đau quặn thận, đau dữ dội vùng hông lưng có thể kèm buồn nôn và tiểu máu. Sốt và ớn lạnh là dấu hiệu nhiễm khuẩn, một trong những biến chứng thường gặp của sỏi đường tiết niệu.
Để phòng ngừa sỏi tái phát, người bệnh cần uống trung bình khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày hoặc nhiều hơn tùy thể trạng và mức độ vận động giúp hạn chế kết tinh các chất tạo sỏi. Ăn uống cân đối, giảm muối, giảm thực phẩm giàu oxalat và purin, tăng cường rau xanh, trái cây. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, tránh nhịn tiểu kéo dài và tuân thủ tái khám định kỳ.
