Tay chân miệng là bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp, thời gian ủ bệnh 3-7 ngày và lây mạnh nhất trong tuần đầu. Đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ tự khỏi sau 7-10 ngày, song phụ huynh không được chủ quan. Để tránh rủi ro tử vong, cách duy nhất là phát hiện sớm các dấu hiệu trở nặng và xử trí phù hợp, nhanh chóng.
Theo BS.CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, để nhận biết trẻ có đang mắc tay chân miệng hay không, phụ huynh cần quan sát kỹ các vết loét xuất hiện trong vòm miệng, lợi hoặc lưỡi khiến bé đau, quấy khóc. Bên cạnh đó, bệnh thường phát ban đặc trưng, xuất hiện các nốt hồng ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng gối hoặc mông.
Bác sĩ Qui khuyến cáo đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức dù là đêm hôm, nếu có ít nhất một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ diễn tiến nặng sau:
Sốt cao khó hạ: Sốt trên 39°C hoặc sốt liên tục từ hai ngày trở lên.
Giật mình chới với: Đặc biệt là lúc bé mới bắt đầu thiu thiu ngủ.
Run chi: Bé cầm nắm đồ chơi bị run tay, hoặc đi đứng loạng choạng, yếu tay chân.
Nôn ói nhiều: Bé nôn liên tục, không giữ được thức ăn.
Thay đổi tri giác: Bé lừ đừ, mệt mỏi, không chịu chơi như ngày thường.
Trẻ mắc tay chân miệng nổi hồng ban ở lòng bàn tay. Ảnh: Lê Phương
Trẻ được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, phụ huynh cần lưu ý hạ sốt an toàn. Trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, cho uống thuốc hạ sốt theo hướng dẫn kết hợp lau mát và mặc quần áo mỏng, thấm hút mồ hôi. Bé loét miệng cần ưu tiên thức ăn nguội, mềm, lỏng và dễ tiêu để không bị đau khi ăn. Vệ sinh thân thể như bình thường, khử khuẩn sạch sẽ nơi bé sinh hoạt. Khi sức khỏe trẻ ổn định vẫn cần tái khám đúng lịch hẹn.
Cho trẻ nghỉ học và cách ly ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh để tránh lây lan. Báo tin cho nhà trường để theo dõi các bạn khác trong lớp.
Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh tay chân miệng bằng cách thực hiện tốt "3 sạch" gồm ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch. Ăn uống chín, dùng nước sạch, vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
Virus có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống. Do đó cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ. Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Đưa trẻ đi khám chữa ngay ở cơ sở y tế uy tín khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.
Dịch tay chân miệng đang diễn biến phức tạp tại TP HCM, tăng hơn gấp đôi cùng kỳ năm ngoái với hơn 8.100 ca tính từ đầu năm. Số ca diễn tiến nặng tăng gấp 5 lần, 4 trẻ tử vong và hàng trăm ổ dịch tại trường học, cộng đồng. Nguyên nhân chủ yếu do sự lưu hành của chủng virus EV71 chiếm tỷ lệ cao (56%) và liên quan tới phần lớn ca nặng. Đây là chủng virus có độc lực cao, nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng về thần kinh, tim mạch và hô hấp.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM, nhận định đợt dịch này tuy chưa có tình trạng nhập viện ồ ạt nhưng "nhập ca nào đáng ca đó", tỷ lệ bệnh nặng cao. Ông lưu ý đặc biệt với nhóm trẻ sinh sau đợt dịch Covid-19 (sinh năm 2023) hoặc chưa từng mắc bệnh trong năm ngoái, do các bé chưa có miễn dịch.
Mùa cao điểm của bệnh tay chân miệng thường tháng 3-5, nhưng chu kỳ tháng 10-12 hàng năm số ca mắc có thể còn tăng mạnh hơn. Các chuyên gia dịch tễ cho rằng năm nay vào chu kỳ ba năm một lần dịch tay chân miệng và sự tái xuất của chủng EV71 khiến nguy cơ bùng phát dịch với nhiều ca nặng.
