Tú, ở Hà Nội, tự nhận mình là "tín đồ" của các nền tảng video ngắn, liên tục cúi đầu xem điện thoại, trừ lúc ngủ. Gần đây, anh phát hiện vùng gáy mọc lên một "khối u" mỡ dày, hai vai cuộn tròn vào trong, ngực gù xuống và vùng cổ vai gáy luôn nặng trĩu.
"Đi đường nhìn vào gương kính vỉa hè, tôi mới giật mình thấy dáng mình y hệt một con rùa đang rướn cổ", Tú chia sẻ. Lúc đầu chàng trai chỉ nghĩ do mỏi cơ nên đứng dáng xấu, nhưng nay việc quay đầu qua lại cũng trở nên khó khăn. Tú còn tự ti, luôn lo lắng không còn muốn xuất hiện trước đám đông với tư thế này.
Nặng nề hơn Tú, Hồng Linh tìm đến bệnh viện khi tay phải không thể cầm nổi chuột máy tính để làm việc. Cơn đau từ cổ lan xuống vai, biến thành cảm giác tê bì như "kiến bò" ở các đầu ngón tay, sức cầm nắm giảm sút nghiêm trọng do cô dành nhiều giờ rướn cổ xem điện thoại. Kết quả chụp X-quang cho thấy cô đã mắc "hội chứng cổ rùa".
Bác sĩ Bùi Đức Ngọt, Khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Bưu điện, cho biết hai bệnh nhân trên là trường hợp điển hình của hội chứng "cổ rùa" (Text Neck) do lạm dụng thiết bị công nghệ. Đây là tình trạng vẹo cổ khiến phần cổ trên luôn giữ ở tư thế uốn cong, vươn về phía trước, gây ra một chuỗi thay đổi tiêu cực về tư thế và cơ sinh học.
Ảnh minh họa Gemini
Ở tư thế đứng thẳng tự nhiên, đầu người trưởng thành nặng khoảng 4-5 kg, cột sống cổ vốn không được thiết kế để chịu lực ở tư thế cúi trong thời gian dài. Khi đầu cúi về phía trước, tải trọng tác động lên cột sống cổ tăng lên đáng kể theo góc nghiêng.
Ở góc cúi sâu nhất khoảng 60 độ, áp lực này có thể tương đương với việc cổ phải gánh một vật nặng lên tới 27 kg, tức gấp gần 6 lần trọng lượng thực tế của đầu và tương đương cõng một đứa trẻ 8 tuổi trên cổ. Nếu tình trạng này diễn ra liên tục trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, cơ thể sẽ xuất hiện các rối loạn về tư thế và các tổn thương cơ xương khớp nghiêm trọng.
Hội chứng này đang trở thành một mối nguy toàn cầu của thời đại số. Các nghiên cứu đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho thấy, tỷ lệ người trẻ mắc hội chứng này tại các nước châu Á như Ấn Độ, Malaysia hay Ả Rập Xê Út dao động ở mức báo động từ 41% đến hơn 68%. Riêng nhóm sinh viên ngành công nghệ và y khoa, những người gắn chặt với màn hình nhiều nhất, con số này lên tới gần 60%.
Tại Việt Nam, khảo sát của nhóm nghiên cứu Đại học Quốc tế Hồng Bàng trên 425 sinh viên tại TP HCM cho thấy tỷ lệ mắc hội chứng cổ rùa lên tới 46,6%. Nguyên nhân hàng đầu xuất phát từ thói quen đi đứng sai tư thế như gù lưng, thõng vai, thời gian sử dụng điện thoại quá nhiều và góc gập cổ trung bình quá thấp.
Ảnh minh họa: johnmichelsmd
Bác sĩ Ngọt cảnh báo hội chứng "cổ rùa" không dừng lại ở việc gây mất thẩm mỹ, mà là tác nhân âm thầm tàn phá hệ xương khớp thông qua chuỗi hệ lụy kéo dài. Khi hệ cơ vùng cổ và vai phải căng mình liên tục để giữ trọng lượng đầu, các bó cơ sẽ căng cứng, gây đau mỏi, nặng trĩu vùng gáy và hạn chế biên độ quay cổ.
Áp lực đè nén liên tục lên đĩa đệm, khớp liên mấu làm đẩy nhanh quá trình lão hóa tự nhiên, khiến người bệnh đối mặt với các cơn đau cổ tái diễn dù tuổi đời còn rất trẻ.
Nguy hiểm hơn, việc rướn cổ quá lâu gây chèn ép rễ thần kinh, dẫn đến những cơn đau lan tỏa xuống cánh tay, gây tê bì và làm suy giảm chức năng cầm nắm như trường hợp của Hồng Linh. Bên cạnh đó, tư thế cầm giữ điện thoại liên tục cũng làm tăng áp lực lên các gân và khớp nhỏ, dễ dẫn đến đau cổ tay, viêm gân ngón tay cái hoặc hội chứng ống cổ tay.
Thói quen lạm dụng công nghệ thường đi đôi với lối sống thụ động, lười vận động và ăn uống kém lành mạnh, dẫn đến tăng cân mất kiểm soát và vô tình đổ thêm gánh nặng lên toàn bộ hệ xương khớp đang suy yếu.
Để bảo vệ cột sống, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần chủ động thay đổi thói quen hàng ngày bằng cách nâng điện thoại ngang tầm mắt, tránh cúi đầu sâu khi lướt web hay đọc tin tức. Nguyên tắc quan trọng là tuyệt đối không giữ nguyên một tư thế quá lâu, cứ sau mỗi 20–30 phút sử dụng thiết bị, nên đứng dậy đi lại, xoay cổ nhẹ nhàng, vận động vai và lưng để giải phóng áp lực.
Người dùng cũng cần bỏ thói quen nằm nghiêng hoặc nằm ngửa bấm điện thoại vì tư thế này vô tình tăng tải trọng cực lớn lên vùng cổ, vai và cổ tay.
Cuối cùng, việc tăng cường vận động thể lực để kiểm soát cân nặng, duy trì chế độ ăn giàu protein, canxi, vitamin D sẽ giúp nuôi dưỡng hệ xương, cơ và dây chằng luôn dẻo dai.
