Những ngày Hà Nội phủ lớp sương trắng đục, cô gái 26 tuổi, nhân viên văn phòng ở Thanh Xuân, bắt đầu cảm nhận làn da châm chích mỗi khi bước ra đường. Chỉ vài buổi sáng di chuyển từ nhà đến nơi làm việc, hai bên má của cô xuất hiện mảng đỏ, rát và ngứa; tình trạng này giảm nhẹ khi cô dừng dùng mỹ phẩm nhưng nhanh chóng bùng trở lại.
Cô đến khám ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam. Bác sĩ xác định cô bị viêm kích ứng da do tiếp xúc bụi mịn và không khí ô nhiễm, nhóm bệnh lý tăng mạnh mỗi khi chất lượng không khí Hà Nội xuống mức xấu.
Bác sĩ Thành tư vấn cho người bệnh.
Bác sĩ Thành giải thích bụi mịn PM2.5 và PM1 - nhỏ hơn sợi tóc hàng chục lần - có thể len vào lỗ chân lông, phá vỡ lớp màng bảo vệ tự nhiên. Khi hàng rào này suy yếu, da sẽ trở nên khô, dễ kích ứng và phản ứng mạnh trước những tác động rất nhẹ.
Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy ô nhiễm không khí liên quan mật thiết đến các bệnh lý da liễu như viêm da cơ địa, mề đay, sạm da. Một số công trình còn ghi nhận bụi mịn kích hoạt stress oxy hóa, làm tổn thương collagen và đẩy nhanh tốc độ lão hóa.
Với cô gái trên, đỏ rát, mụn nước li ti và cảm giác nóng mặt mỗi khi ra ngoài là biểu hiện điển hình của viêm da do môi trường, thường bị nhầm với dị ứng mỹ phẩm. “Khi ô nhiễm tăng cao, số bệnh nhân da nhạy cảm đến khám luôn tăng rõ rệt, nhưng đa số không nghĩ nguyên nhân đến từ không khí”, bác sĩ Thành cho biết.
Theo nhiều hệ thống quan trắc, Hà Nội liên tục xuất hiện trong nhóm các thành phố có chất lượng không khí kém vào đầu mùa đông. Những khu vực nội thành như Thanh Xuân, Tây Hồ, Lê Duẩn, Vĩnh Tuy thường ghi nhận chỉ số AQI nằm ở ngưỡng ảnh hưởng sức khỏe.
Trong điều trị, cô gái được hướng dẫn phục hồi hàng rào bảo vệ da bằng dưỡng ẩm chứa ceramide, tránh dùng acid mạnh, kết hợp hoạt chất làm dịu. Sau 3–5 ngày, cảm giác nóng rát giảm, vùng da đỏ thu nhỏ rõ rệt.
Bác sĩ Thành khuyến cáo hạn chế tối đa tiếp xúc bụi mịn trong thời điểm ô nhiễm cao. Người dân nên đeo khẩu trang lọc bụi khi ra ngoài, rửa mặt ngay sau khi về nhà, duy trì dưỡng ẩm, tránh tẩy da chết quá mức, uống đủ nước và bổ sung chất chống oxy hóa; đồng thời không tập thể dục ngoài trời vào sáng sớm hoặc tối muộn - thời điểm bụi mịn thường đạt nồng độ cao.
Ông cho biết ô nhiễm không khí không chỉ tác động đến phổi mà còn là “kẻ tấn công thầm lặng” với làn da - cơ quan tiếp xúc trực tiếp và rộng nhất. Tiếp xúc kéo dài có thể gây viêm mạn tính, mất độ đàn hồi và tăng sắc tố.
