Thông tin trên được PGS.TS.BS Khu Thị Thánh Dung, Phó chủ tịch Hội Nhi Khoa Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo "Nâng cao tầm vóc và sức khỏe trẻ em", hoạt động thực hiện cùng Abbott nhằm đẩy lùi suy dinh dưỡng thấp còi tại Việt Nam.
Trẻ cần được thường xuyên đánh giá tăng trưởng theo chuẩn WHO để nhận biết nguy cơ suy dinh dưỡng.
Trẻ thấp bé khi nhỏ, thua bạn 7-10cm chiều cao khi trưởng thành
Theo PGS Dung, ở lứa 5 tuổi, trẻ Việt Nam thấp hơn trẻ Malaysia 1,5cm; thấp hơn Đài Loan (Trung Quốc) 3,1cm, thấp hơn Singapore 3,8cm. Mức chênh lệch ở 5 tuổi có thể tăng gấp 2-3 lần ở 15 tuổi.
Tỷ lệ thuận với điều này, chiều cao người trưởng thành Việt Nam cũng nằm trong 30% quốc gia có chiều cao trung bình thấp nhất thế giới.
Trong khi tỷ lệ suy dinh dưỡng nhẹ cân đã cải thiện tốt, thì tình trạng thấp còi có xu hướng chậm lại so với mục tiêu nước ta muốn đạt được.
Hiện có gần 1/5 trẻ em Việt Nam có chiều cao thấp hơn so với chiều cao chuẩn theo tuổi của tổ chức Y tế thế giới WHO, tức đang bị suy dinh dưỡng thấp còi.
"Phát hiện sớm là quan trọng giúp can thiệp kịp thời suy dinh dưỡng thấp còi, vì chỉ trong 5 năm đầu đời đã quyết định đến 60% chiều cao trưởng thành của trẻ. Tuy nhiên, suy dinh dưỡng thấp còi vẫn ít được phát hiện sớm", PGS Dung nói.
Theo PGS.TS.BS Trần Thanh Tú, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều cha mẹ mới quan tâm đến cân nặng của trẻ, mà ít đánh giá về chiều cao.
Khoảng 49% em bé có suy dinh dưỡng về chiều cao nhưng cân nặng vẫn trong chuẩn bình thường và người lớn dễ dàng bỏ qua. Nhiều ông bố bà mẹ cũng nghĩ, con thấp hơn bạn 3-4cm, rồi sẽ cao.
"Vì thế, việc can thiệp ngay khi có dấu hiệu thấp còi là rất quan trọng, để trẻ không bị thiệt thòi về chiều cao so với bạn bè", PGS Tú nói.
Theo dõi thường xuyên chiều cao của trẻ theo chuẩn WHO
PGS Dung nhấn mạnh: "Can thiệp suy dinh dưỡng thể nhẹ cân, sau 1-2 tháng có thể thấy rõ. Nhưng trẻ suy dinh dưỡng thấp còi phải mất 3-6 tháng mới thấy được sự cải thiện về chiều cao. Vì thế, việc theo dõi thường xuyên chiều cao rất quan trọng để can thiệp kịp thời".
Theo chuyên gia, công cụ đánh giá tăng trưởng của Hội Nhi khoa Việt Nam được xây dựng theo chuẩn WHO, cho trẻ1-18 tuổi, cho phép sàng lọc và đánh giá cả chiều cao, cân nặng.
Chuyên gia khuyến cáo, với trẻ em 1-3 tuổi, cha mẹ nên đo chiều cao ít nhất 3 tháng/lần. Trẻ trên 3 tuổi, mỗi năm đánh giá chiều cao một lần; đánh giá cân nặng theo chiều cao (BMI) 2-3 lần.
Khi đo chiều cao phải đo đúng kỹ thuật: cần bỏ giầy dép, bỏ mũ, có 5 điểm chạm vào tường gồm: đầu, vai, mông, bắp chân, gót chân. Với trẻ dưới 2 tuổi nên đo nằm.
Giải pháp để giúp trẻ tăng trưởng chiều cao bao gồm: chăm sóc dinh dưỡng, vận động thể chất và giấc ngủ. Cần chú ý 5 năm đầu đời là thời gian vàng để giúp khắc phục tình trạng thấp còi hiệu quả nhất.
Các chuyên gia lưu ý, để bắt kịp tăng trưởng, trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng và trẻ thiếu hụt dinh dưỡng có nhu cầu năng lượng cao hơn so với trẻ phát triển đạt chuẩn. Chú ý bổ sung đầy đủ các dưỡng chất quan trọng cho tăng trưởng như đạm chất lượng cao, arginin, vitamin K2, các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu, lợi khuẩn và prebiotics…
Phụ huynh trải nghiệm công cụ đánh giá tăng trưởng của trẻ.
Với nhóm trẻ thiếu hụt dinh dưỡng thì thực phẩm bổ sung đường uống đầy đủ và cân đối là giải pháp hỗ trợ hiệu quả giúp cải thiện tăng trưởng. Thông tin từ hội thảo, kết quả nghiên cứu lâm sàng mới nhất từ Abbott trên 300 trẻ em Việt Nam bị suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng, cho thấy can thiệp bằng thực phẩm dinh dưỡng y học với công thức dinh dưỡng đầy đủ và cân đối giúp cải thiện tăng trưởng chiều cao theo tuổi gấp 2 lần sau 4 tháng.
Theo PGS Tú, không ít bà mẹ khi đưa trẻ đến khám, đòi bác sĩ tiêm hormon để con cao lên (vì con thấp hơn nhiều với bạn bè), nhưng em bé không phải ở bệnh lý như dậy thì sớm… không thể tiêm hormon này.
"Có nhiều người, nghe nói kẽm phát triển chiều cao, đưa con đi khám bác sĩ là liền đòi xét nghiệm kẽm cho bé. Rồi nhiều người cho trẻ uống kẽm triền miên vẫn không hiệu quả. Hay có trẻ uống canxi liên tục vẫn thấp còi.
Trong khi đó, thấp còi là thể hiện tình trạng thiếu dinh dưỡng trong cơ thể thời gian dài, đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng cao hơn. Vì thế, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám, tư vấn dinh dưỡng để được hướng dẫn chế độ dinh dưỡng phù hợp, đa dạng, không chỉ bổ sung riêng một chất nào", PGS Tú nói.
Trẻ tăng trưởng kém, biếng ăn hoặc kém hấp thu cần có công thức được thiết kế phù hợp với nhu cầu, có công thức đầy đủ và cân đối dưỡng chất, đạt tiêu chuẩn về hàm lượng dinh dưỡng, với công thức được nghiên cứu và chứng minh lâm sàng về hiệu quả, công bố minh bạch trên tạp chí quốc tế.
