Minh họa do AI thực hiện
Canxi đóng góp bao nhiêu % kết quả chiều cao?
Canxi có vai trò kiến tạo xương, lõi của chiều cao nhưng chỉ thu nạp qua thức ăn. Thế nên, tỷ trọng của canxi trong công thức của chiều cao (di truyền + dinh dưỡng + vận động + môi trường) được tính trong gói dinh dưỡng.
Trong phép tính trên, gen di truyền chiếm 60 - 80%, còn lại chia cho các yếu tố. Từ đó, bạn có thể thấy công sức của canxi đáng kể, nhưng không quyết định 100% chiều cao. Hiểu được điều này, bạn sẽ tránh được tâm lý tham lam khi bổ sung canxi, đa phần lợi bất cập hại.
Tuổi teen là tuổi tốt nhất để bổ sung canxi, đầu tư chiều cao?
Thật ra từ 0 - 20 tuổi được xem là quãng “cày cuốc” cho chiều cao, trong đó hẳn nhiên dậy thì là thời gian trọng điểm, cũng là giai đoạn cơ thể đòi hỏi nhiều canxi nhất.
Điều này có nghĩa là cần phải đầu tư cho chiều cao ngay từ nhỏ, tuổi teen chỉ là giai đoạn “nước rút” chứ không phải là giai đoạn tốt nhất. Nhiều teen thấp lùn có phần lỗi từ tuổi nhi đồng đã không chịu đầu tư cho chiều cao.
Có thể tự mua canxi bổ sung?
Cơ thể phải kiếm canxi từ nguồn ngoài và thức ăn là chủ yếu. Chỉ khi nào nguồn cung cấp từ thức ăn không đủ (hoặc do lỗi dung nạp) mới phải cần sự hỗ trợ từ thuốc, thực phẩm chức năng.
Cơ bản là bạn cứ yên tâm nạp canxi qua đường ăn uống, và đừng quên nguyên tắc “thiếu mới bù”. Một khi cơ thể dư dả canxi, bạn đổ thêm vào sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa, gây nhiều phiền phức cho cơ thể.
Teen rất khó biết mình thừa hay thiếu canxi. Lúc này, các bác sĩ với khả năng chuyên môn cùng loạt xét nghiệm mới có điều kiện nhìn ra. Chỉ bác sĩ mới biết phải bổ sung bao nhiêu canxi là vừa.
Chưa kể, “ăn” canxi chưa đủ còn phải tính tới khả năng hấp thu của cơ thể và xương, khoản này cũng phải nhờ chuyên môn.
Bác sĩ sẽ cho biết bạn có đang gặp vấn đề hấp thu (bệnh celiac, crohn, viêm ruột kết, bất dung nạp lactose...), thiếu vitamin D, đang dùng thuốc (lợi tiểu, steroid...) hay không.
Những thực phẩm vàng bổ sung canxi
Gom góp canxi qua thức ăn là phương pháp an toàn và hiệu quả nhất. Đây cũng là mục tiêu chính trong lịch trình thu xếp chiều cao của teen.
* Sữa là “soái ca” trong việc bổ sung canxi. Lượng tiêu thụ căn bản là 300 - 500ml/3 ly sữa tươi/ngày. Bạn nên bổ sung thêm sữa chua, phô mai.
* Rau xanh đậm (bó xôi, súp lơ xanh, cải xoăn), các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, gạo lứt, hạt (hạnh nhân, hạt chia), tảo biển, lòng đỏ trứng... là kho canxi giàu “nứt đố đổ vách” không kém gì sữa.
* Vitamin D (cá béo, lòng đỏ trứng, nấm, ánh nắng 15 phút/ngày), vitamin K2 (bina, cải xoăn, bông cải xanh, natto, dưa cải, sữa chua, gan, lòng đỏ trứng...), với vai trò “người vận chuyển” giúp tối ưu hấp thu canxi. Nhiều bạn vẫn còi cọc dù canxi ngập mặt là vì bỏ qua khâu “đưa đón” này.
* Hạn chế những thực phẩm “kỳ đà cản mũi”: nước ngọt có gas, thức ăn nhanh, đồ mặn, thuốc lá, rượu bia...
Tuổi teen cần “ăn” canxi bao nhiêu để gọi là “vừa đủ xài”?
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì lượng canxi cho tuổi dậy thì là từ 1.000 mg đến 1.200 - 1.300 mg canxi/ngày. Teen nên nằm lòng số này để dùng cho mọi tính toán, từ đồ ăn thức uống đến nguồn bổ sung cho mục tiêu “vừa đủ xài”.
Chuyện gì xảy ra nếu bổ sung canxi quá đà?
Khi dư thừa canxi, bạn sẽ bị loạn nhịp, sỏi thận, yếu cơ, táo bón, đầy hơi, hại bào thai, tương tác thuốc có hại, nguy cơ ung thư.
Với chiều cao, thừa canxi lại gây ra loạt tác dụng ngược: cốt hóa sớm đầu xương, tương tác xấu hormone tăng trưởng.
Cốt hóa sớm là hiện tượng ngưng tăng trưởng “ngang xương” do nhầm lẫn của cơ thể, sinh ra thảm trạng thấp lùn dù cơ thể thừa canxi.
Thực phẩm chức năng bổ sung canxi có thật bổ sung canxi, và tuổi teen có nên dùng?
Thực phẩm bổ sung canxi thường sản xuất dưới dạng canxi cacbonat/ citrat /malat/ gluconat/hydroxyapatite. Mỗi loại hơn kém nhau tùy độ hấp thu, hợp dạ dày, hợp túi tiền và cả mức độ “copy” giống canxi xương.
Tuy nhiên, cần nhắc lại là chỉ bổ sung thêm nguồn canxi ngoài khi thân chủ có bệnh, gặp khó khăn về hấp thu (dị ứng sữa, bất dung nạp lactose, bệnh đường ruột...), nghèo dinh dưỡng, chán ăn, chay trường... Khi dùng cần có theo dõi của bác sĩ. Thông thường, thực phẩm bổ sung được dùng song song với thức ăn.
Khi nào thì ngừng đầu tư chiều cao qua canxi?
Cơ bản khi tuổi dậy thì (10 - 18 tuổi) kết thúc thì cũng là lúc chương trình góp vốn chiều cao hạ màn. Thêm bớt thì có thể nới ra đến 20 tuổi, tùy nam nữ, dinh dưỡng, sức khỏe và chiều cao hiện tại (được chút nào hay chút nấy).
