Ngày 6/2, bà Chu Thị Ngụ (trú xã Hồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) phát hiện hai con gái cùng cháu nhỏ bất tỉnh trong phòng ngủ của gia đình. Căn phòng rộng khoảng 10 m2 trong ngôi nhà cấp 4, các cửa đều đóng kín. Dưới gầm giường có một nồi than củi dùng để sưởi ấm, thời điểm phát hiện lửa đã tàn.
Theo người nhà, chị N.T.V. (24 tuổi) vừa sinh con nên chuyển về nhà mẹ để ở cữ. Do thời tiết lạnh, gia đình sử dụng than củi để sưởi ấm cho sản phụ và trẻ sơ sinh. Em gái của chị V., 21 tuổi, thỉnh thoảng ngủ cùng phòng để hỗ trợ chăm sóc em bé.
Qua kiểm tra hiện trường và thông tin ban đầu, chính quyền địa phương nhận định ba nạn nhân nghi ngộ độc khí CO do đặt nồi than sưởi ấm trong không gian kín.
Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết, thói quen đốt than trong phòng kín để chống rét vẫn khá phổ biến, đặc biệt ở các vùng nông thôn. Nhiều gia đình cho rằng chỉ cần “đốt ít than” hoặc “mở hé cửa” là an toàn. Tuy nhiên, thực tế chỉ cần phòng kín, thông gió kém, than cháy âm ỉ là khí CO đã có thể tích tụ dần. Khi ngủ, con người không cảm nhận được bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào và tiếp tục hít khí độc suốt nhiều giờ.
Khí CO sinh ra khi than, củi, ga… cháy không hoàn toàn, nhất là trong môi trường thiếu oxy. Đây là loại khí không màu, không mùi, không vị, không gây cay mắt hay khó chịu tức thì. Cơ thể con người gần như không có “chuông báo động” tự nhiên để nhận biết CO, khiến nguy cơ ngộ độc trở nên đặc biệt nguy hiểm.
Theo bác sĩ Hoàng, điểm đáng sợ nhất của ngộ độc CO là nạn nhân có thể bất tỉnh rất nhanh và gần như không có khả năng tự cứu. Khi đã mất ý thức, họ không thể mở cửa, gọi người khác hay bò ra khu vực thông thoáng, khiến thời gian phơi nhiễm kéo dài và nguy cơ tử vong tăng cao.
Về mặt sinh lý, trong máu có Hemoglobin là phân tử đảm nhiệm vai trò vận chuyển oxy đến các cơ quan. Khí CO có ái lực với Hemoglobin cao gấp nhiều lần oxy. Khi người dân hít phải CO, khí này nhanh chóng chiếm chỗ oxy, tạo thành Carboxyhemoglobin, khiến máu không còn khả năng cung cấp đủ oxy cho não và tim. Hậu quả là người bị ngộ độc có thể chóng mặt, nhức đầu, mệt mỏi, lú lẫn rồi nhanh chóng rơi vào hôn mê.
CO cũng gây độc trực tiếp lên tế bào thần kinh, tạo stress oxy hóa, gây viêm và làm tổn thương lớp myelin bao quanh sợi thần kinh, từ đó dẫn đến rối loạn ý thức và nguy cơ để lại di chứng thần kinh lâu dài.
Bác sĩ Hoàng cho biết thêm, nguy cơ ngộ độc khí CO đặc biệt cao khi nạn nhân đang ngủ, say rượu hoặc sử dụng thuốc an thần. Trong những tình huống này, não bộ vốn đã giảm khả năng đáp ứng với các kích thích từ bên ngoài. Khi tình trạng thiếu oxy xảy ra, nạn nhân dễ rơi vào hôn mê sâu mà không kịp tỉnh dậy hay tìm cách tự thoát thân.
Một số nhóm có nguy cơ bất tỉnh nhanh hơn khi hít phải khí CO, bao gồm trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi hoặc thiếu máu. Ở những người này, khả năng dự trữ oxy và chịu đựng tình trạng thiếu oxy kém hơn. Khi CO gắn vào Hemoglobin, quá trình cung cấp oxy bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu oxy nặng. Thời gian từ lúc xuất hiện triệu chứng nhẹ đến khi mất ý thức có thể diễn ra rất nhanh.
