Ngồi phòng khám nội tiết, BS Dương Minh Tuấn (Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai) thường gặp đi gặp lại một kịch bản quen thuộc đến mức đáng buồn: Bệnh nhân đau xương khớp nhiều năm, đã đi khám ở nhiều nơi, rồi cuối cùng tìm đến mình trong trạng thái mệt mỏi, lo lắng, kèm theo một câu nói gần như giống hệt nhau: "Tôi uống thuốc này thấy đỡ đau nhanh lắm bác sĩ, nhưng dạo này người cứ phù lên, mệt hơn, xương đau nhiều hơn trước".
Vì sao những loại thuốc này giảm đau nhanh như gây phù, mệt hơn?
Theo BS Dương Minh Tuấn, thứ thuốc mà họ mang theo thường không có nhãn mác rõ ràng. Có khi là thuốc bột gói giấy, có khi là viên hoàn tròn nhỏ, được giới thiệu là thuốc gia truyền, thuốc đông y, thuốc "đặc trị xương khớp dứt điểm" mua qua mạng hoặc truyền tai nhau. Điểm chung của tất cả những loại thuốc ấy là tác dụng giảm đau rất nhanh. Và cũng rất nhiều lần, khi phân tích hoặc dựa vào biểu hiện lâm sàng, BS Tuấn buộc phải nói với người bệnh một sự thật không dễ nghe: Trong những thuốc đó có trộn corticoid, thường là dexamethasone, betamethasone hoặc các dẫn xuất tương tự.
Corticoid là một nhóm thuốc rất mạnh, được y học hiện đại sử dụng rộng rãi và có giá trị trong nhiều bệnh lý nặng. Khi dùng đúng chỉ định, đúng liều và có theo dõi, corticoid có thể cứu sống người bệnh. Nhưng bản chất của thuốc là ức chế viêm và ức chế miễn dịch rất mạnh. Chính vì vậy, khi bị trộn vào các thuốc giảm đau xương khớp, corticoid làm cho cơn đau dịu đi nhanh chóng, sưng viêm xẹp xuống, người bệnh có cảm giác như khỏi bệnh thật sự.
Vì sao thuốc chữa đau xương khớp có corticoid lại nguy hiểm?
BS Dương Minh Tuấn chia sẻ, corticoid không hề chữa khỏi thoái hóa khớp, không làm liền sụn khớp, không sửa được thoát vị đĩa đệm. Nó chỉ che đi triệu chứng. Cơn đau tắt đi, nhưng quá trình bệnh vẫn tiếp tục âm thầm tiến triển. Người bệnh vì thấy đỡ nên uống kéo dài, tăng liều lúc nào không hay, đến khi ngừng thuốc thì đau quay trở lại dữ dội hơn trước.
Điều đáng sợ hơn cả là những hệ lụy xuất hiện sau đó. Anh gặp không ít người bệnh đến khám vì phù mặt, tăng cân nhanh, mặt tròn như mặt trăng mà không hiểu vì sao.
"Có người loãng xương nặng, gãy xương chỉ sau một cú trượt nhẹ. Có người lần đầu được phát hiện đái tháo đường, tăng huyết áp, viêm loét dạ dày. Có trường hợp nguy hiểm hơn, khi tự ý ngừng thuốc thì rơi vào suy tuyến thượng thận, mệt lả, tụt huyết áp, phải nhập viện cấp cứu. Tất cả đều bắt đầu từ những viên thuốc “không rõ là thuốc gì” nhưng uống vào thấy đỡ đau ngay", BS Tuấn kể.
Đau xương khớp là bệnh mạn tính, cần thời gian, cần điều trị đúng nguyên nhân, kết hợp thuốc phù hợp, vận động, thay đổi lối sống và theo dõi lâu dài. Không có loại thuốc nào vừa rẻ, vừa mua dễ dàng trên mạng, lại vừa giúp khỏi dứt điểm chỉ sau vài ngày. Nếu có, cái giá phải trả thường đến sau đó và thường rất đắt.
"Chúng ta không thể phủ nhận giá trị của đông y hay y học cổ truyền, nhưng cần biết những thứ nhân danh y học cổ truyền chân chính mà thật ra lại lạm dụng và trộn thuốc tây một cách vô trách nhiệm. Corticoid không xấu, nhưng dùng sai thì hậu quả có thể theo người bệnh suốt phần đời còn lại", BS Tuấn cho hay.
Vị bác sĩ chia sẻ thêm, nếu bất cứ ai đang dùng thuốc xương khớp mà thấy giảm đau quá nhanh, dùng một thời gian thấy phù người, tăng cân, mệt mỏi, đau xương nhiều hơn khi ngưng thuốc, hãy dừng lại và đi khám. Mang theo tất cả những thuốc đang dùng. Đừng chờ đến khi biến chứng xuất hiện rồi mới tìm bác sĩ.
