Hiện tượng trên là do tập luyện quá sức. Tập luyện quá sức không chỉ gây mệt mỏi đơn thuần mà còn là một trạng thái căng thẳng sinh học kéo dài. Khi cơ thể liên tục bị đặt vào tình huống vận động quá tải, phản ứng nội tiết trong cơ thể, đặc biệt là hoóc môn cortisol, trở nên rối loạn hoặc duy trì ở mức cao bất thường, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Tập luyện quá sức có thể khiến đường huyết khó kiểm soát
ẢNH: AI
Cortisol là một hoóc môn có tác dụng làm tăng đường huyết bằng cách kích thích gan tạo thêm đường glucose, đồng thời làm giảm khả năng sử dụng glucose của các mô trong cơ thể. Vì vậy, khi nồng độ cortisol tăng cao kéo dài, lợi ích hạ đường huyết của việc vận động có thể giảm đi, thậm chí trong một số trường hợp còn bị đảo ngược.
Bên cạnh cortisol, các hoóc môn adrenaline và norepinephrine cũng có vai trò quan trọng trong điều hòa đường huyết. Những buổi tập cường độ rất cao, đặc biệt là cường độ cao ngắt quãng (HIIT) hoặc các bài tập sức bền liên tục, có thể làm cơ thể tiết ra nhiều những hoóc môn này.
Chúng kích thích gan phân giải glycogen và tăng quá trình tạo đường glucose mới, khiến đường được giải phóng nhanh vào máu. Vì vậy, so với các bài tập cường độ vừa phải, HIIT thường dễ gây tăng đường huyết tạm thời hơn, nhất là ở những người có cơ địa nhạy cảm về chuyển hóa.
Tập luyện quá sức thường đi kèm với viêm mạn tính
Tập luyện quá sức cũng thường đi kèm với viêm mạn tính và căng thẳng. Khi cơ thể không có đủ thời gian để hồi phục, các chất trung gian gây viêm, chẳng hạn cytokine, sẽ tăng và làm giảm khả năng hấp thu đường glucose của cơ và mô mỡ. Tác động là làm xuất hiện tình trạng kháng insulin tạm thời.
Ngoài ra, chức năng của ty thể, phần tạo năng lượng trong tế bào, cũng có thể bị ảnh hưởng khi tập luyện quá mức. Ty thể giúp sử dụng đường glucose và a xít béo để tạo năng lượng.
Một số bằng chứng nghiên cứu cho thấy nếu tập quá nhiều, đặc biệt khi đang thiếu ngủ và thiếu dinh dưỡng, hiệu suất ty thể có thể suy giảm. Khi cơ bắp sử dụng glucose kém hiệu quả hơn, glucose sẽ tồn tại lâu hơn trong máu, góp phần làm tăng đường huyết.
Cách kiểm soát đường huyết khi tập luyện quá sức
Để hạn chế tình trạng tăng đường huyết do tập luyện quá sức, điều quan trọng nhất là cân bằng giữa cường độ tập và thời gian hồi phục. Không nên tập HIIT hoặc bài tập rất nặng mỗi ngày mà cần xen kẽ với các buổi tập cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi.
Đồng thời, người tập cần đảm bảo ngủ đủ giấc và ăn đủ chất. Nếu thường xuyên mệt mỏi, hiệu suất vận động giảm hoặc có tiền đái tháo đường, mọi người nên theo dõi đường huyết và điều chỉnh kế hoạch tập luyện cho phù hợp, theo Medical News Today.
