TOD là mô hình lấy định hướng phát triển giao thông công cộng để quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Những nơi làm TOD được tăng hệ số sử dụng đất, mật độ dân số cao, từ đó thu hút nhu cầu đi và đến các đầu mối giao thông lớn. Mô hình trên đã triển khai ở nhiều nơi nhưng trong nước chưa có.
UBND quận Tân Bình vừa có kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) trong năm 2025. Thông qua đánh giá hiện trạng và quy hoạch, quận Tân Bình đã chọn khu đất số 446-448 đường Hoàng Văn Thụ, diện tích hơn 5 ha. Vị trí này được tính toán phát triển TOD để kết nối giao thông với tuyến Metro số 2 và số 5 (ngã tư Bảy Hiền - cầu Sài Gòn).
Về hiện trạng, khu đất này đang là Trung tâm triển lãm và thể dục thể thao quận Tân Bình, do nhà nước quản lý nên không phải giải phóng mặt bằng mà có thể xây dựng mới ngay. TP HCM dự kiến phát triển nơi đây thành trung tâm thương mại, dịch vụ, văn hóa - thể thao đa năng và một bãi xe ngầm kết nối với các tuyến Metro số 2 và số 5.
Trung tâm triển lãm Tân Bình. Ảnh: Quỳnh Trần
Ngoài ra, UBND quận 10 và Tân Bình đã lựa chọn khu đất ký hiệu C30 để thực hiện TOD có diện tích 41 ha nằm trên địa bàn phường 14 (giữa quận 10 và Tân Bình) cách ga công viên Lê Thị Riêng (Metro số 2) khoảng 900 m.
Hiện trạng là đất do Nhà nước trực tiếp quản lý, được sử dụng làm bãi xe, kho bãi, đồng thời có các cửa hàng cho thuê cây cảnh dọc theo các mặt tiền đường. Theo kế hoạch, khu đất này sẽ được chuyển đổi thành một khu đô thị hỗn hợp tạo thêm không gian sống cho người dân.
Trước đó, UBND quận Tân Phú cũng đã ban hành kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 tại khu đất số I/82 A, diện tích 26 ha, phường Tây Thạnh. Hiện trạng khu đất đa số là đất trống, một số khu vực đang được cho thuê làm rạp chiếu phim, kho bãi. Theo quy hoạch, khu vực này sẽ có chức năng là đất hỗn hợp đầu tư thành khu đô thị nén, đồng thời khai thác thêm không gian ngầm để tối ưu hiệu quả sử dụng đất xung quanh nhà ga tuyến Metro số 2.
Về kế hoạch thực hiện, quý II và III năm nay, các quận sẽ hoàn tất việc trình và phê duyệt đề cương, dự toán và có thể tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch. Dự kiến sau khi đồ án điều chỉnh quy hoạch được duyệt sẽ tiến hành lựa chọn nhà đầu tư và triển khai vào quý IV năm nay.
Như vậy đến nay, 3 địa điểm làm mô hình TOD dọc tuyến Metro Bến Thành - Tham Lương đều đã được xác định và lên kế hoạch triển khai cụ thể.
Theo kế hoạch của UBND TP HCM, năm nay thành phố dự kiến phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và Vành đai 3. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú và khu C30, nằm giữa quận 10 và Tân Bình để làm mô hình TOD.
Sau giai đoạn trên, năm 2026-2028, TP HCM dự kiến phát triển thêm khu vực TOD ở hai vị trí khác, gồm xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn và quanh ga Tân Kiên, Bình Chánh. Những vị trí này sẽ kết nối giao thông với Vành đai 3, đường sắt TP HCM - Cần Thơ...
Số liệu từ Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.
