Bánh trứng kiến là đặc sản dân tộc Tày, thường được làm khoảng tháng 2 đến cuối tháng 3 âm lịch hằng năm, khi trứng kiến đen vào mùa. Bánh có vị béo của trứng kiến, mùi nếp nương hòa quyện với hương lá vả.
Dinh dưỡng viên Trần Phạm Thúy Hòa, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết trứng kiến giàu protein, vitamin và khoáng chất nhưng không phù hợp với nhóm người dưới đây.
Người có cơ địa nhạy cảm
Nhóm nguy cơ cao nhất những người sở hữu cơ địa nhạy cảm hoặc tiền sử dị ứng với giáp xác (tôm, cua) do nguy cơ phản ứng chéo giữa các protein tương đồng.
Bánh trứng kiến có thể gây dị ứng với những người có cơ địa nhạy cảm. Ảnh: An Na
Chuyên viên Hòa giải thích trứng kiến chứa protein gây dị ứng, điển hình là tropomyosin và arginine kinase. Ở những người có tiền sử dị ứng (đặc biệt dị ứng với giáp xác như tôm, cua), hệ miễn dịch có thể nhận diện protein này là dị nguyên và kích hoạt phản ứng quá mẫn. Biểu hiện lâm sàng thường gặp như ngứa miệng, nổi mề đay, nôn mửa, khó thở cấp hoặc tụt huyết áp đột ngột (sốc phản vệ). Các protein này bền nhiệt nên vẫn có thể gây dị ứng dù đã nấu chín, vì vậy người có nguy cơ nên tránh ăn.
Phụ nữ mang thai và cho con bú
Phụ nữ mang thai có hệ miễn dịch thay đổi nên dễ phản ứng với protein lạ trong trứng kiến. Tổ kiến thường lẫn bụi bẩn, vi khuẩn, sơ chế không kỹ có thể gây ngộ độc hoặc nhiễm ký sinh trùng, ảnh hưởng đến thai nhi.
Nếu nguyên liệu không tươi hoặc bảo quản kém, bánh dễ bị lên men, có mùi khai và vị chua gắt. Vị chua này bị nhầm với vị chua nhẹ tự nhiên, làm tăng nguy cơ ngộ độc. Phụ nữ đang cho con bú cũng nên hạn chế, vì chất gây dị ứng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến trẻ qua sữa mẹ.
Trẻ em dưới 5 tuổi
Hệ miễn dịch, tiêu hóa của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện. Cha mẹ tuyệt đối không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn. Trẻ lớn hơn chỉ nên cho thử một lượng nhỏ trong, cần theo dõi phản ứng của trẻ ngay sau khi ăn.
Người mắc bệnh thận, gout
Trứng kiến có hàm lượng protein cao, có thể làm tăng gánh nặng cho thận. Ở người suy giảm chức năng thận, khả năng đào thải các sản phẩm chuyển hóa từ đạm bị giảm, nếu ăn nhiều có thể làm tăng urê máu và khiến bệnh nặng hơn.
Người mắc bệnh gout cũng cần thận trọng, vì trứng kiến (giống nhiều thực phẩm giàu đạm động vật) có chứa purine. Khi chuyển hóa, purine tạo ra acid uric, có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn gout cấp.
Người có bệnh lý đường tiêu hóa mạn tính
Người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS), viêm đại tràng mạn hoặc có tiền sử rối loạn tiêu hóa nên thận trọng vì một lượng nhỏ protein lạ cũng đủ kích hoạt triệu chứng khó chịu.
Dinh dưỡng viên Hòa khuyến cáo những người lần đầu thưởng thức món ăn này nên ăn thử một lượng rất nhỏ, theo dõi phản ứng cơ thể trong ít nhất 2-4 giờ sau ăn. Khi xuất hiện dấu hiệu ngứa, nổi mẩn, khó thở hoặc chóng mặt, cần đến cơ sở y tế ngay.
