Mỡ máu cao (rối loạn lipid máu) là tình trạng dư thừa chất béo xấu trong máu, bao gồm cholesterol xấu (LDL) và triglyceride, đồng thời có thể đi kèm nồng độ cholesterol tốt (HDL) suy giảm. Đây là nguyên nhân gây xơ vữa động mạch, nếu không kiểm soát tốt dẫn đến bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, liên quan đến tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, đái tháo đường, thậm chí tử vong.
BS.CKI Nguyễn Thị Mụi, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lý giải khi lượng chất béo xấu trong máu tăng cao quá mức sẽ tích tụ và hình thành những mảng xơ vữa bám trên thành mạch. Tình trạng này gây hẹp lòng mạch, cản trở dòng máu đến các cơ quan, đặc biệt là não, tim.
Điều trị rối loạn mỡ máu phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng của bệnh. Bên cạnh dùng thuốc, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp tự nhiên như sau:
Hạn chế chất béo không lành mạnh
Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa là tác nhân làm tăng cholesterol xấu và giảm cholesterol tốt. Người bị mỡ máu cao cần hạn chế thịt mỡ, sữa nguyên kem, thực phẩm chiên rán, da, mỡ, nội tạng động vật. Bổ sung các loại thịt gia cầm, cá, yến mạch, dầu ô liu, dầu hạt hướng dương...
Bổ sung chất xơ hòa tan
Chất xơ hòa tan có trong rau, củ, quả, trái cây là nguồn dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe tim mạch. Bổ sung 5-10 g chất xơ mỗi ngày hỗ trợ giảm nồng độ LDL trong máu và tăng cảm giác no lâu. Người bị rối loạn mỡ máu nên ăn nhiều rau lá xanh, các loại đậu (đậu lăng, đậu rồng, đậu nành, đậu gà) và đa dạng trái cây như bơ, dâu tây, táo, thanh long, cam, quýt...
Giảm đường và tinh bột tinh luyện
Thực phẩm chứa nhiều đường (kẹo, bánh nướng, bánh quy, nước ngọt...) và tinh bột tinh luyện (cơm trắng, bún, phở, bánh mì trắng...) có thể làm tăng triglyceride và góp phần gây rối loạn mỡ máu. Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám... là những thực phẩm tốt hỗ trợ ổn định chỉ số mỡ máu.
Sử dụng các loại trà
Trà xanh, trà ô long, trà đen... chứa chất chống oxy hóa catechin, giúp giảm cholesterol xấu và tăng cholesterol tốt trong máu. Polyphenol trong trà còn có khả năng ngăn ngừa sự hình thành mảng bám trong động mạch. Người bệnh nên uống 2-3 tách trà không đường mỗi ngày để đạt được hiệu quả tốt.
Tập thể dục đều đặn
Vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày hỗ trợ tăng nồng độ cholesterol HDL trong máu, đồng thời thúc đẩy loại bỏ cholesterol LDL. Người bị mỡ máu cao nên thường xuyên tập thể dục với các bài tập phù hợp với thể trạng. Một số bộ môn được khuyến khích gồm đi bộ, đạp xe, bơi lội, aerobic...
Giữ cân nặng trong giới hạn cho phép
Bác sĩ Mụi cho hay cứ mỗi một kg cân nặng tăng thêm, nguy cơ máu nhiễm mỡ và khả năng mắc bệnh tim mạch càng lớn. Kiểm soát cân nặng giúp giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu và bệnh lý tim, giảm sức ép lên các cơ quan khác, hỗ trợ điều hòa huyết áp, cải thiện chức năng gan, thận và sức khỏe tinh thần. Mỗi người nên giữ chỉ số BMI trong khoảng 18.5-22.9.
Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia
Hút thuốc lá, sử dụng quá nhiều rượu, bia là nguyên nhân khiến HDL suy giảm, gây sức ép lớn lên tim. Để cải thiện chỉ số mỡ máu, người bệnh cần ngưng sử dụng thuốc lá và hạn chế tối đa rượu bia. Nữ giới không nên uống quá một ly bia (330 ml) một ngày và nam giới không quá hai ly bia một ngày.
Ngủ đủ giấc và giảm stress
Người thiếu ngủ và thường xuyên bị stress có lượng triglyceride tăng cao và cholesterol HDL thấp. Người có chất lượng giấc ngủ kém hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ cũng có thể khiến chỉ số mỡ máu tăng cao. Tốt nhất người trưởng thành nên ngủ đủ 7-9 giờ mỗi đêm để cân bằng hormone, ổn định mỡ máu, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.
Bác sĩ Mụi lưu ý người bị rối loạn lipid máu cần tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, thay đổi lối sống để kiểm soát tốt chỉ số mỡ máu. Người bệnh không tự ý ngưng thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian khi chưa có chỉ định, tránh biến chứng tim mạch nguy hiểm.
| Độc giả gửi câu hỏi về tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp |
