Sau Tết, tôi cần điều chỉnh chế độ ăn uống như thế nào để giúp cơ thể ‘giải độc’, giảm gánh nặng cho gan và hệ tiêu hóa sau thời gian ăn nhiều thịt, chất béo? Xin cảm ơn bác sĩ! (Ngọc Na - Long Khánh, Đồng Nai).
Bác sĩ chuyên khoa 1 Âu Văn Khê - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - cơ sở 3
Sau kỳ nghỉ Tết, nhiều người có cảm giác nặng bụng, mệt mỏi, tăng cân nhẹ, rối loạn tiêu hóa, các chỉ số mỡ máu, men gan dao động. Điều quan trọng phải làm rõ là cơ thể không cần “giải độc” theo nghĩa dùng thuốc hay các biện pháp cực đoan. Gan, thận và hệ tiêu hóa vốn đã có chức năng thải trừ tự nhiên rất hiệu quả. Việc cần thiết sau Tết là điều chỉnh chế độ ăn và nhịp sinh hoạt để các cơ quan này được “nghỉ ngơi” và hồi phục.
Thứ nhất, giảm mạnh thịt và chất béo trong 5-7 ngày đầu sau Tết. Bạn không cần kiêng tuyệt đối nhưng nên hạn chế thịt đỏ, thịt mỡ, thịt chế biến sẵn. Nếu bạn ăn thịt, ưu tiên lượng nhỏ thịt nạc, thịt gà bỏ da hoặc cá, tối đa khoảng 80-100g/ngày. Việc giảm đạm động vật giúp gan giảm gánh nặng chuyển hóa lipid và protein dư thừa sau giai đoạn ăn uống quá mức.
Thứ hai, tăng rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ làm “trụ cột” khẩu phần. Rau lá xanh, bông cải, bắp cải, mướp, bí, rau dền, rau muống, củ cải, cà rốt… nên chiếm ít nhất một nửa bữa ăn. Chất xơ giúp tăng nhu động ruột, giảm táo bón, đồng thời hỗ trợ đào thải cholesterol qua đường tiêu hóa. Đây là cách “giải độc” sinh lý, an toàn và bền vững nhất.
Thứ ba, ưu tiên cách chế biến đơn giản và nhẹ bụng. Luộc, hấp, nấu canh, trộn ít dầu nên được lựa chọn thay cho chiên rán, kho đậm. Canh rau củ, súp thanh đạm không chỉ dễ tiêu mà còn bổ sung nước và điện giải tự nhiên cho cơ thể.
Thứ tư, kiểm soát tinh bột và đường trong vài ngày đầu. Sau Tết, bạn nên giảm bánh chưng, xôi, đồ ngọt; thay bằng cơm vừa phải, khoai, ngũ cốc nguyên hạt. Việc này giúp bạn ổn định đường huyết, hạn chế tích trữ mỡ và hỗ trợ giảm cân nhẹ nếu có tăng cân sau Tết.
Thứ năm, uống đủ nước và chọn đồ uống phù hợp. Nước lọc là lựa chọn tốt nhất, uống khoảng 2-2.5 lít/ ngày. Có thể dùng thêm nước ấm, trà nhạt, nước canh rau. Bạn không nên lạm dụng các loại nước pha chế cầu kỳ hoặc nhịn ăn chỉ uống nước vì dễ gây mệt mỏi và rối loạn điện giải.
Thứ sáu, kết hợp vận động và ngủ đủ giấc. Đi bộ, tập nhẹ 20-30 phút mỗi ngày giúp tăng chuyển hóa năng lượng và hỗ trợ gan trong quá trình xử lý mỡ. Giấc ngủ đủ và đúng giờ điều hòa nội tiết và phục hồi chức năng chuyển hóa sau giai đoạn ăn uống thất thường.
Tóm lại, sau Tết, mọi người không cần “giải độc” theo cách cực đoan hay tốn kém. Chỉ cần bạn ăn nhẹ nhàng, nhiều rau - ít thịt, chế biến đơn giản, uống đủ nước và vận động đều, cơ thể sẽ tự điều chỉnh và trở về trạng thái cân bằng trong vòng vài ngày đến một tuần. Đây là cách an toàn, khoa học và phù hợp với hầu hết mọi người sau kỳ nghỉ Tết.
