Chế độ ăn nhiều đường, béo và rượu bia - nhất là vào những ngày tết - dễ làm mất cân bằng nội tiết và gây hại cho chuyển hóa. Về lâu dài, chúng trở thành yếu tố thúc đẩy kháng insulin, gan nhiễm mỡ, tiểu đường loại 2, tăng huyết áp và bệnh tim mạch.
Đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo
Theo thạc sĩ - bác sĩ Hoàng Thị Bích Ngọc, Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), biểu hiện dễ thấy nhất của rối loạn nội tiết tạm thời do ăn uống quá độ là mệt mỏi, uể oải, nhất là sau những bữa ăn lớn. Đường huyết tăng-giảm nhanh khiến cơ thể dễ buồn ngủ, thiếu tập trung. Nhiều người còn thèm đồ ngọt bất thường do hormone điều hòa cảm giác đói-no bị ảnh hưởng.
Những ngày tết, ăn uống quá mức cơ thể dễ rơi vào tình trạng rối loạn nội tiết tạm thời
Ảnh: AI
Ở da, rối loạn nội tiết có thể gây nổi mụn, da nhờn hơn hoặc bùng phát viêm da cơ địa ở người vốn có cơ địa nhạy cảm. Một số trường hợp còn thấy da sạm đen ở cổ, nách, bẹn (gọi là sạm da vùng nếp gấp) - dấu hiệu insulin đang hoạt động quá tải.
Ở hệ tiêu hóa, có thể xuất hiện tình trạng đầy bụng, nặng bụng, khó tiêu, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa sau một thời gian ăn uống quá độ.
Với phụ nữ, rối loạn nội tiết cấp tính đôi khi thể hiện bằng kinh nguyệt đến trễ, chu kỳ không đều, đau bụng kinh nặng hơn hoặc tăng rụng tóc. Nam giới có thể cảm thấy giảm năng lượng hoặc ngủ kém, một số nam giới lớn tuổi còn giảm ham muốn tình dục tạm thời.
“Mọi người nên chú ý đi khám sớm nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Đây có thể là phản ứng của cơ thể trước chế độ ăn uống chưa phù hợp và là cảnh báo nguy cơ tiền đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa. Kiểm tra sớm giúp điều chỉnh kịp thời và ngăn bệnh tiến triển thành mạn tính”, bác sĩ Bích Ngọc nói.
Mẹo duy trì cân bằng nội tiết ngay trong những bữa tiệc
Theo bác sĩ Bích Ngọc, người dân hoàn toàn có thể giữ cân bằng nội tiết ngay cả trong những ngày tết có nhiều bữa tiệc, cụ thể:
Ưu tiên rau - đạm - tinh bột theo đúng thứ tự. Ví dụ: Ăn salad, gỏi, canh rau trước; rồi đến thịt cá; cuối cùng mới đến cơm, bánh chưng, bánh tét. Cách này giúp đường huyết tăng từ từ.
Giữ khẩu phần vừa phải: Không cần kiêng quá mức, nhưng nên gắp lượng nhỏ, ăn chậm, dừng lại khi cảm thấy vừa đủ.
Chọn thời điểm ăn hợp lý: Tránh ăn muộn sau 21 giờ, vì dễ làm rối loạn giấc ngủ và khiến hormone mất cân bằng.
Uống rượu bia có kiểm soát: Xen kẽ nước lọc giữa các lần uống để giảm gánh nặng cho gan và hạn chế đường huyết dao động.
Không bỏ bữa: Nhiều người nghĩ nhịn ăn sáng để dành bụng cho tiệc tối, nhưng điều này làm đường huyết lên xuống thất thường và khiến bạn ăn nhiều hơn.
Bác sĩ Bích Ngọc nói thêm, điều quan trọng ở đây không phải là bạn “ăn gì” mà là “cách ăn” như thế nào. Việc hiểu rõ các nguy cơ tiềm ẩn có thể xảy đến với tình trạng nội tiết, nhất là dịp tết này, sẽ giúp người dân chủ động kiểm soát và phòng ngừa các bệnh lý liên quan tốt hơn, từ đó bảo vệ tốt sức khỏe trước, trong và sau kỳ nghỉ.
Nhóm người dễ bị ảnh hưởng khi ăn uống “xả láng” dịp tết
Thạc sĩ - bác sĩ Hoàng Thị Bích Ngọc cho biết, những người có sẵn rối loạn chuyển hóa như thừa cân-béo phì, tiền tiểu đường, người có vòng eo lớn hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh nội tiết thường dễ bị xáo trộn hormone hơn khi ăn uống quá mức.
Ngoài ra, phụ nữ sau 30 tuổi - đặc biệt là người có kinh nguyệt không đều, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc stress kéo dài - cũng nhạy cảm hơn với biến động về đường huyết và nội tiết khi chế độ ăn thay đổi đột ngột.
Ở các nhóm người vừa nêu, chỉ vài ngày ăn nhiều đường, chất béo và thức khuya cũng có thể làm đường huyết dao động mạnh, tăng mụn, rối loạn giấc ngủ hoặc mệt mỏi bất thường.
